Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Passadu presente

Su 1848 in Itàlia

Su 1848 in Europa comintzeit in sa geografia chi como mutimus Itàlia, ma in foras de sa penìsula. Su 12 de ghennàrgiu, difatis, sa populatzione sitziliana (in pare cun sa nobiltade locale) deit corfu mannu a su dispotismu borbònicu de Ferdinandu II.

Sa pesada broteit in Palermo ma si isvilupeit finamentas in Girgenti su 22, in Catània, Messina e Caltanissetta su 29, in Tràpani su 30, in Noto su 4 de freàrgiu e in chèntinas de àteros comunes de s’ìsula. Giagarados sos borbones, sessada sa monarchia issoro, torrada a bogare a campu in parte sa Costitutzione de su 1812, sos rebelles decrareint su 2 de martzu su Rennu de Sitzìla torrende a cunvocare, in fatu a sas eletziones de su 15, su parlamentu eliminadu a pustis de su Cungressu de Vienna (chi aiat aunidu s’ìsula a su Rennu de Nàpoli pro mèdiu de su Rennu de sas duas Sitzìlias).

Semper in Itàlia àteras costitutziones bideint lughe cussu annu: pensemus a s’Istatutu Albertinu cuntzèdidu su 4 de martzu in su Rennu de Sardigna, est a nàrrere in Piemonte. Istèrridu movende dae sa Costitutzione frantzesa de su 1830 e dae sa belga de s’annu a pustis, custa carta devenneit sa Costitutzione de su Rennu de Itàlia dae su 1861 e nche la bogheint petzi su cun sa Repùblica nàschida in fatu a sos concruos de sa segunda gherra mundiale.

In s’ìnteri in Milanu s’insurretzione nche giagareit a su maresciallu Joseph Radetzky (de 14mìgia òmines sa guarnigione sua in sa tzitade meneghina) in su cuadrilàteru Mantova-Peschiera-Verona-Legnago. In chimbe dies, dae su 18 a su 22, Milanu fiat lìbera, pronta a retzire s’esèrtzitu de Carlo Alberto (chi bi intreit su 26) in sa chi connoschimus comente prima gherra de Indipendèntzia. In una prima fase sas trupas “sardas” pariant binchende·lu a Radetzky, cun sa punna de liberare su lombardu-venetu; ma sa controfensiva de sos austrìacos impongeit a sos Savoia de si nche torrare in tretos issoro. (sighit)


Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2021-2022. Lr 22/2018, art. 22

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22

Iscritu dae

De lèghere

Umbras de Sardigna

Custu est su tres episòdius de sa prima istajone de su podcast “Umbras de Sardigna”. Est unu podcast prodùidu dae s’Assòtziu Culturale Arvèschida in paris cun...

Iscientzia&Tecnologia

ET-SumLab est finantziadu cun belle 10 milliones de èuros dae sa Regione Sardigna e ateretantos partzidos intre sos istitutos natzionales de fìsica nucleare, de...

Mundu

Una letzione chi cheret istudiada inoghe pro cumprèndere sos lìmites de s'Unione europea, de sa manca italiana e de nois sardos

Sardigna

S’Arcu de is Forros protagonista de s’addòbiu de su 27 cabudanni: bìsita ghiada a su santuàriu nuraghesu e cunferèntzia dedicada a is resurtados de...