Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Cultura

Sa cultura de s’ògiu de ghermanu in Gàiru: su murale de Antonio Aregoni

S’òpera est s’ùrtima de su progetu – 8 in totu – cummissionadu dae su comunu ogiastrinu a s’artista ogiastrinu, dedicadu a su connotu e su tempus coladu de sa bidda de su bacu de su Pardu.

Unu murale prenu de significadu acapiadu a sa cultura e a sa traditzione de Gàiru. Semus faeddende de s’ùrtimu traballu de su muralista Antonio Aregoni, sa de oto e ùrtima òpera de su progetu racumandadu dae s’Amministratzione comunale ghiada dae su sìndigu Sergio Lorrai.

Un’òpera importante cumintzada dae s’artista jersesu in is primos meses de su 2023 cun is murales realizados in Gàiru e in sa fratzione de Tacu Isara. Custas òperas trasmitent unu sentidu comunitàriu forte, capatzu de tocare is filos de s’ànima e de sa memòria de sa bidda betza abbandonada a pustis de s’alluvione de su 1951. Unu biàgiu in su tempus pintadu a colores, cando su tzentru montanu fiat galu prenu de fida.

De is “creaturas” suas Antonio Aregoni nde allegat cun passione: «Mannoi miu de parte de babbu fiat ratza de Gàiru Betza, duncas pro me, fàghere custas òperas no est istadu unu pràghere ebbia, ma fintzas un’onore».

«In prus de afortiare su regordu de su tempus coladu – ispiegat Aregoni intervistadu dae Roberto Anedda – est un’invitu a preservare e avalorare is primores de su logu, ca rapresentant un’oportunidade de isvilupu pro su territòriu».

Difatis in s’òpera dereta de concruire, si biet un’iscena in intro de unu molinu antigu gairesu. Sa bentina chi s’annòdiat deretu est su colore de chelu, chi torrat cun is colores galu presentes in is domos de sa bidda betza – paris cun su colore de binatza – e su grogu chi betat a su colore de oro, chi ammentat s’ògiu de ghermanu.
«A parre meu – afirmat s’artista – sa calidade e s’importu de s’ògiu, gasi comente su binu e àteros produtos de Gàiru diant merèssere prus cunsideru, bida sa calidade de issoro».

In s’iscena de su murale nudda est postu a forfè, ma totu tenet su significu suo: sa mola e sa prensa sunt pintadas in manera perfeta a costadu de s’òmine chi est acapiende una sachita, illuminadu dae una làntia a carburu apicada a sa bòveda.
«A unu tempus, s’olia, a pustis de sa regorta – contat Aregoni — beniat mòlida in is molinos de sa bidda. In su murale apo postu is machinàrios e is trastos chi non s’impreant prus e chi apo pòdidu bìdere in unas cantos magasinos gairesos».

Non si podet fàghere a mancu de annoditare su tzelèstiu chi curret intre is pedras de su forte in suta de s’òpera, rendende s’iscena de su murale “biva” in su presente.


Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2023-2024 LR 22/2018

Iscritu dae

Ivan Marongiu (Àrthana, 1976) est laureadu in Istòria e in Antropologia culturale. Istudiosu de cultura orale sarda, at publicadu regortas de contos populares, sàgios in contu de poesia traditzionale e òperas istòricas de s'Ogiastra. Giornalista pubblitzista, dae su 2010 traballat in is ufìtzios de sa limba sarda e dae su 2014 collàborat cun ràdios e testadas giornalisticas locales.

De lèghere

Umbras de Sardigna

Custu est su tres episòdius de sa prima istajone de su podcast “Umbras de Sardigna”. Est unu podcast prodùidu dae s’Assòtziu Culturale Arvèschida in paris cun...

Iscientzia&Tecnologia

ET-SumLab est finantziadu cun belle 10 milliones de èuros dae sa Regione Sardigna e ateretantos partzidos intre sos istitutos natzionales de fìsica nucleare, de...

Mundu

Una letzione chi cheret istudiada inoghe pro cumprèndere sos lìmites de s'Unione europea, de sa manca italiana e de nois sardos

Sardigna

S’Arcu de is Forros protagonista de s’addòbiu de su 27 cabudanni: bìsita ghiada a su santuàriu nuraghesu e cunferèntzia dedicada a is resurtados de...