Sa data est istada seberada dae s’Assemblea generale de sas Natziones Unidas, pro ammentare su primu bolu ispatziale umanu de su 12 de abrile 1961, cando su cosmonàuta russu Jurij Gagarin fiat intradu in òrbita a inghìriu de sa Terra.
Est su 12 de abrile de su 1961. In su cosmòdromo de Bajkonur, in su Kazakhstàn, pariat una die comente a medas àteras. Finas a cando, a sa base de sa prataforma de làntziu “nùmeru 1”, lompet unu postalinu cun duos òmines a tuta in colore de arantzu e a cascu pressurizadu. Unu fiat Jurij Gagarin, s’àteru German Titòv, chi però at a abarrare in terra, essende sa riserva. Gagarin imbucat in su navieddu ispatziale Vostok 1 (in russu: “Oriente 1”). In cussu momentu nemos connoschet su nùmene suo, ma intro de un’ora l’at a ischire totu su mundu.
Fiat nàschidu su 9 de martzu de su 1934 in su bidditzolu russu de Klušino, in sa provìntzia de Smolensk. Fiat unu pilota de s’aviatzione russa, cun unu curriculum ideale pro sas rechestas de sos responsàbiles de su programa russu. Sa seletzione fiat istada fata in su 1960.
Su razu vetore aiat allutu sos motores e aiat rugradu su chelu de su Kazakhstàn, cando in Mosca fiant sas 9,07. Su filmadu de sa partèntzia fiat istadu difùndidu e fatu connòschere a totu su mundu petzi sete annos a pustis: « Pojechali!, Partèntzia!», comùnicat Gagarin, chi in 10 minutos intrat in òrbita a fùrriu de sa Terra.
Sa Vostok 1 fiat coladu subra s’Amèrica Latina, sighende conca a su Sud de s’Atlànticu e de s’Àfrica. A pustis de un’òrbita cumpleta a fùrriu de sa Terra, aiat cumentzadu sa manovra pro sa recuida, matanosa meda, atraessu sos pìgios atmosfèricos. A unos 7 chilòmetros si fiat abertu su paracaidas provisòriu, sighidu a 4 chilòmetros de cuota dae s’abertura de su printzipale. Posca, a sa matessi cuota Gagarin si nche fiat iscutu a foras de sa càpsula cun sa cadreedda eietàbile e aiat tocadu terra cun su pararutas, a distàntzia de seguridade dae su puntu de aterràgiu de sa càssula.
Fiat aterradu in sa regione de Smelovska, a pagu tretu dae una baca de duos massajos chi dae sa fatoria issoro aiat osservadu cun ispantu s’iscena. Sos giornales de totu su mundu aiant allegadu de custa missione comente de una “marrania” istòrica e medas aiant definidu Gagarin «unu Cristolo Colombo de sos tempos modernos». Cun cussa missione fiat comintzada un’era noa: da de s’òmine in s’ispàtziu.
A pustis de cussa impresa Gagarin aiat collaboradu a sa preparatzione de àteros biàgios ispatziales, comente su chi in su 1963 at a giùghere in òrbita a Valentina Tereskova. A pustis at a collaborare a s’isvilupu de su navieddu Sojuz e aiat sighidu s’addestramentu destinadu a cumandare su bolu de sa Sojuz 3, primu de su programa cun echipàgiu umanu a pustis de su de sa Sojuz 1, chi in su 1967 si fiat concruidu in manera tràgica pro Vladimir Komarov, de su cale Jurij fiat sa riserva. Aiat sighidu duncas a fàghere bolos subra de sos aèreos de catza Mig, pro mantènnere su nùmeru de oras de bolu e de addestramentu.
Su 27 martzu de su 1968, mentras fiat faghende unu bolu de addestramentu cun su copilota Seregin, cun un’aèreu de catza Mig-15, aiat pèrdidu su controllu de s’aeroplanu. Aiat detzisu de non si nche iscùdere cun su pararutas, pro ite su Mig nde diat essere rutu subra sas domos. Jurij fiat mortu a 34 annos ebbia.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2023-2024 LR 22/2018
