In su 1920, su pìscamu de Ogiastra, Missennore Emanuele Virgilio, aiat otentu una cuntzessione ispetziale de su Monopòliu de Istadu pro cortivare e prodùere tabacu in Tortolì, donende de custa manera un’oportunidade de traballu a medas fèminas de su logu. Su primu istabilimentu dd’aiant fatu in s’ortu de su Palatzu Obispale, ue unas deghe pitzocas operajas aiant cumintzadu sa traballadura de su tabacu friscu.
In su 1922 aiat abertu s’Istabilimentu de sa Cùria Obispale e is traballadoras fiat arribadas a sessanta. In sa manifatura si faghiat sa seberadura e s’arridadura de sa folla de tabacu, cun manodòpera feminile ebbia. S’annu etotu su tabacu tortoliesu, de is variedades Erzegovina, Perustizia e Samson, aiat otentu un’importante reconnoschimentu in s’Espositzione Agrìcola de Tàtari, in ue dd’aiant proclamadu Tabacu Prìntzipe de Itàlia, motivu de orgòlliu totu sa comunidade e pro su Pìscamu Virgilio.
De is tabachinas de Tortolì nd’allegadu sa poetissa e chircadora tortoliesa Seconda Carta in su libru “Belle come il sole”, publicadu dae Amicolibro in su 2014, chi contat gràtzias a is testimonias diretas de is protagonistas — s’istòria de custas fèminas fortes e determinadas, chi cun is manos e cun s’isprenetu issoro ant lassadu unu rastru de importu is sa vida sotziale e culturale ogiastrina intre is annos Binti e Sessanta.
In s’òpera, Seconda Carta tzèrriat is traballadoras “is pipias mias”. Medas de issas, difatis, aiant cumintzadu a traballare a sete annos ebbia. “Ddas apo bidas cun is ogros mios pro mèdiu de is contos issoro — at naradu s’autora — piticheddas, incrubadas, cun is maneddas lestras. E oe, a mannas, is ogros issoro poderant sa matessi lughe e dignidade”. Gràtzias a is regordos issoro, “Belle come il sole” faghet cumprèndere comente funtzionaiat s’istabilimentu de su tabacu, unu de is prumas realidades impenditoriales ogiastrinas, ma fintzas sa vida sotziale de Tortolì in su sèculu coladu: sa solidariedade intre is traballadoras, sa nàschida de momentos de libertade e cumpartzimentu, is primos passos cara a s’autonomia econòmica e personale de is fèminas.
“Nemos aiat mai contadu cun profundidade cuddos baranta annos de traballu feminile — at naradu Carta —. Custu libru est su donu meu a is fèminas de su tabacu, a sa fortza issoro, a su sacrifìtziu issoro e a sa capatzidade issoro de bisare unu benidore diferente pro issas e pro sa is àteras fèminas puru”.
Custu cenàbura, a ora de is 18.20, a prus de deghe annos dae sa prima presentada de su libru, in su teatru de Santu Frantziscu de Tortolì, s’assòtziu Simul at abrontadu un’addòbiu dedicadu a sa memòria de custas fèminas , una serada chi bolet èssere una torrada a is orìgines, unu modu pro torrare a dare boghe e dignidade a cussas traballadoras chi, in s’umbra de is campos e de is opifìtzios, ant postu is bases de s’emantzipatzione feminile tortoliesa.
A s’eventu partètzipat su registra e atore teatrale Antonio Ghironi, chi cun sa sensibilidade artìstica sua at acumpangiadu sa chirca de Segunda Carta, trasformende is intervistas in unu contu corale. Is faeddos de is tabachinas ant a torrare a bìvere in su palcu gràtzias a is leturas de su Grupu Teatrale Simul. Presente fintzas su Grupu Folk Sant’Andrea e s’Assessora a sa Cultura Rita Cocco. S’intrada est lìbera e aberta a totu sa tzitadinàntzia.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018
