Retzimus e publicamus dae Ans chi organizat su Fèstival Fàulas. S’at a tènnere su 10 e 11 de ladàmini in Aristanis.
Cantas de is cosas chi semus acostumados a intèndere (o fintzas a bortas a nàrrere) subra de sa Sardigna sunt beras? E cantas, imbetzes, sunt fàulas: narratziones torradas a nàrrere gasi tantas bortas fintzas a si fàghere cumbintziones, istereòtipos chi acabant pro cunditzionare sa manera chi is sardos bident a issos etotu e figurant su benidore issoro?
Naschet dae custa dimanda Fàulas, su Festival arribadu a sa de chimbe editziones, chi Assemblea Natzionale Sarda ammàniat, chi at a giùghere a Aristanis atòbios, assembleas, fotografia, teatru, mùsica e paritzos momentos de cunfrontu. Unu fèstival fraigadu a inghìriu de una fòrmula prus simple chi non mai: a pigare is afirmatziones chi damus pro iscontadas subra de sa Sardigna, a ddas pònnere in discussione e proare in manera colletiva a cumprèndere cantu ddoe at de beru e cantu, imbetzes, est una fàula.
Fàulas, ocannu, naschet mescamente a inghìriu de duas diretivas chi ANS cunsìderat ligadas a istrintu: su fraigare ispàtzios sardòfonos a beru e, in su matessi tempus, abèrrere sa Sardigna a su cunfrontu internatzionale.
Ma ite bolet nàrrere “ispàtziu sardòfono” e proite nos interessat?
Creare unu ispàtziu sardòfonu bolet nàrrere a fàghere a manera chi su sardu non siat petzi calicunu arresonu de pigare, ma una limba de impreare, sa limba nostra. Una limba pro resonare de polìtica, iscièntzia, economia, sotziedade, cultura e de su fitianu, e chi potzat bìvere in manera naturale non petzi in palcu, ma fintzas in is pratzas, in is atòbios e in is momentos de sotzialidade. Una de is provocatziones de is Ans Talk, fòrmula ormai collaudada chi at acumpangiadu totus is editziones de Fàulas, at a cumintzare pròpiu dae inoghe: “Su sardu no est una limba adata pro faeddare de astrofìsica! Fàula?”. A costàgiu de custa ant a èssere postas a esàmene àteras cumbintziones raighinadas, dae s’idea chi “s’insularidade siat unu barrancu pro sa crèschida de sa Sardigna” a s’istereòtipu chi nat·chi “s’òmine sardu depet èssere balente”, colende pro “Sa Sardigna est semper istada terra de pastores? “o “Is terras raras sunt s’oro noale?”, arribende a cumprèndere si est beru o nono chi “Is tabarchinos non sunt sardos berdaderos”.
In su matessi tempus, che a ònnia annu, Ans bolet dare unu pesu mannu a sa dimensione internatzionale.
Faeddare de Sardigna non bolet nàrrere a s’inserrare in intro de is làcanas suas, ma a dda pònnere in relatzione cun su chi acontesset in àteros logos, a si cunfrontare cun àteros pòpulos, territòrios e comunidades e a iscobèrrere cantas chistiones chi semus acostumados a cunsiderare petzi sardas fatzant imbetzes parte de dinàmicas mediterràneas, europeas e globales. A èssere sardòfonos e internatzionales duncas non est una contradditzione ma una de is ideas a fundamentu de Fàulas. Bolet nàrrere a pesare unu ispàtziu linguìsticu e culturale nostru ue pòdere allegare cun su restu de su mundu a su matessi livellu.
Su Fèstival de su 2026
Sàbadu 10, s’anticipatzione
Sa prima die de Fàulas at a printzipiare sàbadu a mangianu cun s’abertura ufitziale de su fèstival, in presèntzia de sa presidèntzia e de sa vicepresidèntzia de Assemblea Natzionale Sarda e sa partecipatzione de su Comunu e de sa Provìntzia de Aristanis, de Sardegna Teatro e de su Tzentru servìtzios culturales de Aristanis.
Deretu a pustis at a èssere inaugurada “Rivoltə: sguardi in lotta”, s’espositzione fotogràfica de Claudio Uda, chi at a acumpangiare s’abertura de sa manifestatzione.
At èssere presente pro totu sa primu e sa segundu die de su Fèstival s’ispàtziu seguru e de discansu, pensadu pro chie at a bòllere pigare unu pàusu dae su sonu, sa carca e is istìmulos.
Unu de is primos momentos de Fàulas at a èssere dedicadu a is generatziones noas, cun un’ispàtziu pensadu pro fàghere acurtziare pitzinnos e giòvanos. A fàghere che filu condutore at a èssere sa frase ocasionera “A sa gioventude sarda no nde dd’importat nudda de sa Sardigna! Fàula?”, puntu de incumintzu pro atividades e momentos de partecipatzione fraigados pro edades diferentes e tragare fintzas is prus giòvanos a is temas e a sa limba.
Sa die at a èssere intreverada fintzas dae momentos de sotzialidade, cumintzende dae su pràngiu sotziale organizadu paris cun su Comitadu Sacro Cuore. Una realidade chi non rapresentat unu pàsiu ebbia intra de is apuntamentos, ma una parte de su matessi progetu de Fàulas: creare ocasiones in ue s’atobiare e fraigare ispàtzios de relatzione e cumpartzidura, che a totus is editziones. Totus sunt invitados a partetzipare.
Su merie at a incumintzare in su Teatru Garau, cun s’atòbiu Daniela Vitellaro at a moderare cun is assotziatziones amigas IDeAs, Istravanad@s, Maderam, Sardware e Spaciada sa Bregùngia chi nos ant a contare de is fàulas issoro.
Deretu a pustis, su coro de Fàulas, is ANS TALK, cun unu interventu dedicadu a sa premiatzione de su cuncursu fotogràficu a tema “Sardigna Contemporànea”.
Su sero su fèstival at a cambiare linguàgiu: in collaboratzione cun Bookolica, Fulvio Accogli e Raffaele “Faffa” Angius ant a èssere protagonistas de s’ispetàculu teatrale La Terza Isola. Una paristòria niedda, contu interpretativu suspèndidu tra narratzione, crònaca trasformada e mùsica dae bivu.
A sighire, logu a sa mùsica e a s’esibitzione cun Su Dotori Live, paris cun Micheli Atzori e Alex, ancora cun sa presentatzione de Daniela Vitellaro.
Domìniga 11 de santugaine, anticipatziones
Su domìnigu a mangianu s’at a isboligare totu in Librid e s’at a abèrrere cun una novidade: su cafè cun is talkers, in ue Luana Cau at a resonare cun is protagonistas de is monòlogos teatrales de su sero in antis. A sighire, Nicola Ledda e Sara Dal Cortivo nos ant a nàrrere de prus in contu de su libru issoro illustradu e iscritu totu in sardu “Mommoteddu. Su mostrixeddu chi non bolit drommiri”, pensadu pro is pitzinnas e is pitzinnos ma fintzas a pro letores prus matucos.
A pustis de su pràngiu sotziale chi su Comitadu Sacro Cuore, Fàulas at a tramudare a s’Hospitalis Sancti Antoni, in ue su merie at a sighire cun unu programma ricu de apuntamentos.
Su primu at a èssere dedicadu a sa limba sarda in s’universidade, peri is esperièntzias de giòvanos laureados chi ant seberadu de iscrìere in sardu is tesis issoro.
A pustis ddoe at a èssere sa dibata internatzionale subra su benidore de is autonomias, cun s’economista Elisenda Paluzie pro sa Catalogna, s’avocadu Marco Manfrini pro su Sud Tirol, s’ativista François Martinetti pro sa Còrsica e su politòlogo Marco Pala pro sa Sardigna.
Su merie at a sighire cun su cunfrontu dedicadu a s’informatzione indipendente in Sardigna, cuncordadu ancora una borta in collaboratzione cun Bookolica. A si cunfrontare ant a èssere Ivan Monni de S’Indipendente e Pablo
Sole de Indip, cun sa moderatzione de Antonella Arca. S’tòbiu at a giùghere a intro de Fàulas unu meledu in contu de chie contat oe sa Sardigna e subra de cales ispàtzios s’agatent pro fraigare un’informatzione indipendente in s’Ìsula. Unu tema acapiadu a istrintu a s’ispìritu de sa manifestatzione: si Fàulas naschet pro pònnere in discussione narratziones, istereòtipos e cunvintziones cunsolidadas, non podimus fàghere a mancu de nos preguntare fintzas de comente custas narratziones sunt fraigadas, dae chie e cun cale trastos.
A is 19, a concruos, sa projetzione de Unu Mundu a S’imbesse, in presèntzia de su regista Antoni Conzu, at a serrare sa de chimbe editziones de Fàulas.
Sa duda
Fàulas bolet impreare sa duda che aina polìtica e culturale. Non frunire respostas giai cunfetzionadas, ma cumintzare dae is frases chi colant a su dibatimentu pùblicu, dae is cumbintziones tramandadas e dae is rapresentatziones de sa Sardigna pro ddas pònnere a esàmene. Ca una fàula non est petzi una fàula ebbia. Podet èssere una semplificatzione chi si bortat a sentidu comunu, unu contu torradu a nàrrere annos meda, calicuna cosa chi amus imparadu a tènnere in contu che fatalidade sena nos domandare prus si siat a beru gasi.
