Est mortu su professore Ernesto Nieddu, insinnante, prèside, istudiosu de archeologia e ricercadore amantiosu de sa limba sarda e de sa cultura de sa bidda sua, Biddamanna Strisàili. Cun sa dispedida sua s’Ogiastra perdet una figura de grandu importu, capatza de aunire s’insignamentu, sa chirca e s’istima pro su territòriu.
Nieddu aiat fatu is iscolas mèdias e su Ginnàsiu in Lanusè, posca aiat sighidu is istùdios in su Litzeu clàssicu e in s’Universidade de Casteddu, in ue si fiat laureadu in Lìteras clàssicas. Posca aiat cunsighidu s’abilitamentu a s’insignamentu de lìteras, latinu e gregu. Aiat insegnadu in is iscolas mèdias, in is istitutos tècnicos e cummertziales e in is litzeos. Pro medas annos aiat fatu fintzas su prèside de s’Istitutu Psicopedagògicu de Lanusè.
Sa formatzione umanìstica sua si fiat acapiada a una de is figuras prus mannas de s’archeologia sarda, Giovanni Lilliu, reladore de sa tesi de làurea cosa sua dedicada a su giassu archeològicu de Pràidas, in su sartu de Biddamanna. Unu traballu de chirca acumpridu intre su 1969 e su 1970 chi at rapresentadu unu de is primos importantes contributos a s’istùdiu de cussu bidditzolu nuràgicu.
Su rigore metodològicu imparadu durante is istùdios e su raportu cun Lilliu aiant alimentadu in Nieddu una curiosidade sientìfica chi no diat àere mai abbandonadu. Fintzas a pustis de sa pensione, difatis, aiat sighidu a si dedicare a sa chirca, intessede·si fintzas a sa limba sarda, prus che totu a s’allega de Biddamanna e de Biddanoa Strisàili.
In su 1998, cunsigiadu dae Gabriele Angelo Basoccu, Nieddu aiat cumintzadu a intervistare is betzos e a regòllere in manera sistemàtica faeddos e modos de nàrrere, organizende·ddos in campos semànticos. Dae custa faina fiat nàschidu “Cuaste? Vocabolàriu Biddamannesu”, publicadu in su 2010 dae sa domo editora Domus de Janas.
Un’òpera imponente, cun prus de 22 mìgia vocàbulos, arrichida fintzas dae fotografias e dae unu DVD. Unu patrimòniu linguìsticu regortu dae sa boghe de sa comunidade, prenu de faeddos de sa vida fitiana, de sa massaria e de su pastoriu. Totu sa richesa de s’allega biddamannesa nde istupat a foras in manera ladina prus che totu gràtzias a su lèssicu de su mundu agropastorale. Nieddu aiat documentadu, pro esèmpiu, sa variedade istraordinària tèrmines impreados pro descrìere sa bentinas de is caddos e is sinnos de is pegos.
Ma sa chirca sua non si fiat firmada a sa primu editzione de su vocabulàriu. In is annos a pustis aiat sighidu a regòllere lemmas e informatziones noas, arribbende a individuare mìgias de paràulas chi diant àere dèvidu pònnere a pare in un’editzione agiornada de s’òpera.
Una chirca nàschida fintzas gràtzias a su raportu personale cun sa comunidade sua e, mescamente, cun is betzos. Intre is informadores prus importantes suos, Nieddu at semper remonadu a sa mama, Angelica Scudu, durada finas a 104 annos e chi rapresentaiat pro issu una testimòngia istraordinària de sa limba e de sa cultura biddamannesa.
A regordare pro primos a su professore sa cooperativa Archeonova, gestore de is sitos archeològicos de S’Arcu ‘e is Forros e da Carcaredda, chi dd’at ammentadu prus che totu pro su contributu suo a su connoschimentu e a s’avaloramentu de su situ de su bidditzolu nuraghesu de Pràidas e pro is addòbios in Sa Carcaredda, acanta a s’ispissu arribbaiat paris cun Lidia, sa mugere istimada sua. Significativu meda su regordu de s’ùrtimu addòbiu, acontèssidu su 23 de maju coladu cun is pitzocheddos de is iscolas, in ocasione de s’eventu dedicadu a is chent’annos dae su Nobel a Grazia Deledda.
Profundu fintzas s’amentu de s’iscritore e cummediògrafu irbonesu Giulio Cesare Mameli, amigu e ex dischente suo. Mameli at contadu comente Nieddu apat tentu unu ruolu determinante in sa formatzione sua, sotende·ddu giai in is annos de s’iscola mèdia a coltivare s’iscritura.
Significativu s’amentu de is libros suos. Giulio Mameli at sutaliniadu su valore de su vocabulàriu “Cuaste?”, definende·ddu unu traballu istraordinàriu siat pro sa cantidade de is vocàbulos regortos, siat pro sa capatzidade de contare cun fotografias, testimonias e descritziones totu unu mundu culturale intreu. Mameli at amentadu fintzas sa segunda òpera de Nieddu, “Peisìngios de unu tempus in Biddamanna”, dedicada a is contos de sa traditzione orale, boddidas dae sa boghe de is betzos.
Ma a regordare a prof. Nieddu in custas oras sunt fintzas ex istudiantes, amigos, cuntzitadinos, amantiosos de sa limba sarda e totu is chi dd’ant connotu e apretziadu s’umanidade, s’umilesa e sa balia culturale suas.
Bonu biàgiu Professò, a ddu connòschere in su chelu.
Foto de Archeonova
