Chent’annos lòmpidos su 2 de ghennàrgiu, cun su sentidu de chie no at mai sessadu de osservare su mundu e de dd’ascurtare. Efisio Manunza, istòricu mèdicu cundutu de Murera, festat su traguardu de su sèculu de vida inghiriadu dae s’istima de una comunidade chi pro baranta annos dd’at cunsideradu meda prus de unu dotore.
Nàschidu in su bighinadu populare de Stampaxi, in Casteddu, Manunza subenti galu cun pretzisione is logos de sa pitzinnia sua, “in una domo chi oe no esistet prus, a su postu suo ddoe tenet s’iscalera chi giughet a s’ospidale tzivile”. Sa passione pro sa meighina naschet chitzo, in una tzitade a bellu a bellu chircat de si torrare a pesare a pustis de is fertas de sa gherra. Si laùreat in su mese de argiolas de su 1955, giai internu in clìnica mèdica dae su segundu annu, cun s’idea de s’ispetzializare. Ma su destinu pigat unu àtera àndala.
In su 1956 ddi proponent una sostitutzione in Murera, pro pagu tempus. “Unas bìndighi dies”, dd’aiat naradu. No at a èssere gasi. “Cando fia arribbadu, ospidale no ddoe nde teniat. Ddoe fiat su mèigu e bostu!”. In unu territòriu de massajos, intre Murera, Santuidu e Biddeputzi, su mèigu de famìlias fiat totu: prontu a intervènnere in cada apretu, sena agiudos, sena ispetzialistas, sena ambulàntzias. Manunza detzidet de abarrare, e ddoe a t a abarrare baranta annos.
Is primos tempos fiant maloss: ddi tocat a allogiare in albergo e gastat sa metade de s’istipèndiu pro su papare e pro s’allògiu. Posca si cojat cun Maria Teresa, cumpàngia de una vida longa sessanta annos. S’ambulatòriu est suta domo, in bia de Roma. Is dies cumintzant chitzo e finint tardu, a s’ispissu sena perunu pasu. “Si unu malàidu teniat sa calentura arta, torraia sa die a pustis. E posca sa die in fatu pru, finas a cando non sanaiat”.
Est sa meighina de un’àteru tempus, fata de bìsitas a domitziliares e de pipos chi naschiant in domo. “Apo fatu nàschere medas pipios”, contat Manuntza. Fintzas is fìgios suos. Non mancant is apretos drammàticos, afrontados cun sàmbene fritu e cumpetèntzia. Comente cussa note in Castiadas, cando una fèmina fiat arribada a pustis de un’intzidente istradale cun un’origra segada de su totu. Manunza fiat andadu a chircare s’origa in s’asfaltu, dd’aiat samunada, allogada in solutzione fisiològica e torrada a cosire. Su resurtadu aiat ispantadu a totus, ma issu, però aiat naradu de àere fatu su dovere suo ebbia..
Paris cun issu, ddoe fiat semper Maria Teresa. In ambulatòriu faghiat de infermiera, acolliat is malàidos, donaiat is bestires lìmpios, a bortas unu pastu. Is fìgios pesados in cussu mundu, fatu de servìtziu e impinnu, ant a sighire in parte is passos de su babbu: unu fìgiu mèdicu, unu nebode mèdicu, una fìgia potecària, una àtera insinnante.
In baranta annos Manunza no at mai pedidu dinari. “Mai. Mancu a is turistas”. In prus de sa faina de mèigu cundtu fiat fintzas mèigu legale e collaboraiat cun su pretore e cun is carabineris. Est andadu in pensione a setanta annos, “finas a s’ùrtima die”. E fintzas a pustis de tandu in medas ant sighidu a ddu chircare pro calicunu cunsìgiu o consulèntzia, ca si fidaiant petzi de issu.
Mancu a ddu nàrrere, s’amministratzione comunale dd’at donadu sa tzitadinàntzia onorària, e sa parròchia sa medàllia dae oro de sa crèsia de Santu Nigola de Bari. “M’ant fatu pràghere – at naradu issu– ma apo fatu isceti su dovere meu”.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
