Sàbadu 22 de austu sa bidda de Àrthana festat a Santu Fisente Ferreri, su santu valentzianu veneradu meda dae sa comunidade artzanesa. Mancari su patrunu de sa bidda siat Santu Giuanne Batista, sa festa de Santu Fisente est dae semper sa prus intèndida dae sa populatzione.
A su santu est dedicada sa crèsia de sartu de su Seighentos in intro de su parcu chi giughet su matessi nùmene. A sa festa est acapiada una traditzione antiga meda, sa de Su Pannu de Santu Fisente, sa cursa a caddu chi, finas a s’agabbu de is annos ’50, ddoe partetzipaiant is mègius curridores de Àrthana e de is biddas a ingìriu.
Sa cursa moviat dae sa làcana cun Elini, a presu de Funtana ‘Ona. Is cadderis setziant a sa nua, sena de sedda, mustrende abilidade e esperièntzia. Sa lòmpida fiat in Nieddiu, a s’imbucada de sa bidda.
Is chie bìnchiant retziant su Pannu, unu bucone de roba de unu metro e chimbanta pro duos, pro su prus de seda. Sa paràula pannu benit dae su latinu pallium, chi bolet nàrrere manteddu o drapu, est a nàrrere su manteddu chi in sa Roma antiga benit donadu a is binchidores de is garas ecuestres.
In su casu de Su Pannu de Santu Fisente, su drapu rapresentat in manera simbòlica s’iscapolare de su santu, su bestire monàsticu nàschidu in òrigine comente bestimenta pro su traballu e diventadu cun su tempus, in s’iconografia dominicana, un’elementu importante de sìàbidu religiosu. S’iscapolare portadu dae Santu Fisente Ferreri, est sìmbolu de puretade e dedicatzione.
Bìnchere su Pannu no boliat nàrrere otènnere unu prèmiu ebbia. Fiat, prus che totu un’onore mannu e su disìgiu de medas giòvanos curridores. Su caddu, cumpàngiu de traballu, de fadiga e de vida in is montes de s’Ogiastra, diventait in cussa die sìmbulu de oferta, respetu e de festa. Sa presèntzia de is cuadderis rapresentaiat unu modu pro pònnere idealmente in s’altare sa fortza, su coràgiu e sa dignidade de sa comunidade.
Sa traditzione de sa cursa in onore de su santu est andada a in antis finas a sa metade de is annos ’50, finas a s’asfaltadura de s’istrada intre Elini e Àrthana. A pustis, sa cursa dd’aiant torrada a fàghere non in modu continu peri in is annos ’60 e ’70, in su Pradu e a ingìriu de su lagu de Frumendosa, e a pustis ddoe at tentu fintzas àteros tentativos finas a is annos ’90. Ma sa bera cursa est dae is annos Chimbanta chi mancat dae Àrthana.
Ocannu, però, una tropa de giòvanos de s’Assòtziu Ìpicu Pirincanis at detzisu de iscobèrrere torra custa traditzione importante, fata de memòria, istòria e amore pro sa bidda.
Custu sàbadu, difatis, est in programma una rievocatzione istòrica e religiosa dedicada a Su Pannu de Santu Fisente, cun sa beneditzione de su pannu fatu dae is feminas betzas de Àrthana. S’obietivu de s’assòtziu e de is giòvanos chi ant promòvidu s’initziativa est galu prus ambitziosu: torrere a fàghere sa cursa a cuaddu e torrare a donare vida a sa traditzione giai dae ocannu chi benit.
Pro sarbare e valorizare custa traditzione, fintzas s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de Àrthana est realizende unu documentàriu dedicadu a sa festa de Santu Fisente. Su progetu regollet intervistas, fotografias antigas e testimonias istòricas, cun sa punna de torrare a cumpònnere sa istòria de sa festa, de is tzelebratziones suas e de is usàntzias suas, comente sa de Su Pannu de Santu Fisente.
Comente si leghet in sa pergamena chi at a èssere lèghida durante sa missa, in antis de sa protzessione de Santu Fisente, «cun su passare de su tempus, calicuna de custas usàntzias arriscat de abarrare arrèsida is regordos». Oe, invetzes, custa traditzione antiga torrat a bìvere gràtzias a s’impinnu de is giòvanos, chi «no si sunt limitados a castiare in segus cun nostalgia, ma ant pigadu in manu su testimòniu de su passadu pro ddu torrere a su presente e a su benidore de Àrthana».
No est solu unu gestu folclòricu ebbia. Sa beneditzione est una dimanda de protetzione a su Segnore, pro mèdiu de s’intertzessione de Santu Fisente Ferreri, pro totus is chi ant a partetzipare a sa festa e, in generale, pro totu sa comunidade arthanesa.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
