Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Sardigna

S’istòria de sa bidda de Àrthana in is nùmenes de prèideros e sìndigos

Chenàbura 7 de austu, a ora de is 18:30, in sa pratza de sa crèsia de Santu Fisente Ferreri de Àrthana, s’at a presentare s’òpera «Sacerdoti e sindadi de la Villa de Arzana» de Fausto Ferreli,  unu traballu nou dedicadu a sa memòria e a s’istòria de sa comunidade. Su libru est publicadu dae Grafica del Parteolla, cun s’istèrrida de Giuseppina Fadda.

Su libru proponet un’elencu in òrdine cronològicu, de sìndigos e de satzerdotes chi, in is sèculos, ant amministradu sa vida polìtica e sa vida religiosa in sa bidda ogiastrina. Un traballu chi, a primu mirada, podet parèere una simpre racòlta de nùmenes e de datos, ma chi est beridade est su frutu de una chirca passientziosa e aprofundida fata dae s’autore intre bibliotecas, archìvios e chirca in su campu.

In cada nùmene si cuat unu bucone de s’istòria de Àrthana. Difatis, torrare a cumpònnere s’elencu de is persones chi ant ocupadu incàrrigos de riferimentu pro sa comunidade bolet nàrrere connòschere s’evolutzione e is trasformatziones de sa sotziedade  in su tempus.

A pustis de su libru «Cento cose d’Arzana» (Grafica del Parteolla, 2023), cun su cale Ferreli, gràtzias a una chirca istòricu-antropològicu fata in su campu e in is archìvios nd’at torradu a bogare a campu nùmenes, curiosidades, documentos, fatos istòricos e fotografias antigas inèditas, dedicadas a s’istòria de  Àrthana dae sa segunda metàde de su Otighentos finas a is primos bint’annos de su sèculu coladu, s’autore sighit s’istùdiu istòricu suo cun unu traballu chi si cuntzentrat subra duas figuras istòricamente tzentrales in sa vida de is comunidades: su prèideru e su sìndigu.

Pro medat tempus, difatis, satzerdotes e amministradores fiat su riferimentu prus importante pro sa populatzione, cun funtziones diferentes ma, in meda casos, fundamentales pro s’organizatzione de sa vida de totus. Ferreli, chi at fatu fintzas s’amministradore comunale, cun custu libru no at bòlidu dare giudìtzios in contu de s’òpera de is singulos protagonistas, ma s’est limitadu a dare boghe a paperis e datos seguros, lassende a su letore sa possibilidade de aprofundire a sa sola is fatos e  e is perìodos istòricos acanta cada persone at operadu.

Sa chirca tocat èpocas diferentes, tenende contu de is cambiamèntos epocales chi ant interessadu siat s’amministratzione de is entes locales, siat sa Crèsia. Is sìndigos, prus che totu, sunt divènnidos s’espressiones de sa voluntade democràtica de is comunidades in su segundu pustigherra, mentras  su ruolu de is satzerdotes at connotu cussu puru trasformatziones importantes dae su Chimnighentos a oe.

Su traballu de Fausto Ferreli rapresentat duncas unu contributu pretziosu pro connòschere prus mègius s’istòria locale. Unu percursu longu de chirca, fatu pro mèdiu de documentos e cartas de archìviu, a s’ispissu difìtziles de agatàre e compudare, chi ponet unu pagu de òrdine in sa memòria istòrica de sa comunidade arthanesa.

De prus, s’òpera cunfirmat s’acàpiu forte de s’autore, classe 1976, cun sa bidda sua, gràtzias a un’atividade de chirca chi tenet sa punna de avalorare e fàghere connòschere mègius sa bidda de Àrthana comente fiat in su tempus coladu.


Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018art 22Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22

Iscritu dae

Ivan Marongiu (Àrthana, 1976) est laureadu in Istòria e in Antropologia culturale. Istudiosu de cultura orale sarda, at publicadu regortas de contos populares, sàgios in contu de poesia traditzionale e òperas istòricas de s'Ogiastra. Giornalista pubblitzista, dae su 2010 traballat in is ufìtzios de sa limba sarda e dae su 2014 collàborat cun ràdios e testadas giornalisticas locales.

De lèghere

Cultura

Unu biàgiu nou intre misteru, delitos orrorosos e ambientatziones misteriosas pro Dylan Dog. In mese de ladàmine arribat in edìcola “L’ultimo treno della notte”,...

Sardigna

In Elini, in Ogiastra, ddoe at una realidade assotziativa nàschida dae sa voluntade de una truma de giòvanas de torrare a investire energias, ideas...

Chistiones de limba

Su guvernu de dereta at minimadu sas resursas de sa 482 ma in Casteddu FdI àrtziat sa boghe contra a unu ditzionàriu

Sardigna

Totu movet dae una crisi de sa filera de su ritziclu cajonada dae s'invasione de su mercadu dae parte de produtziones vìrgines