Est comintzadu cun sos monòlogos de Ans Talk su fèstival Fàulas, apuntamentu atonginu de s’Assemblea natzionale sarda lòmpidu a sa de bator editziones. In su teatru Garau de Aristanis sos primos faeddos los at istèrridos Daniela Vitellaro, torrada a cramare pro sa condutzione de custa sèrie de arresonos, presentende sas fainas de s’assòtziu. Cosa cunfirmada dae su presidente Riccardo Maxia chi at chertu dare ondras a sa «màchina organizativa manna» de is sòtzios voluntàrios chi ant aprontadu onni detàlliu de s’eventu.
Su primu monòlogu est tocadu a Mattia Murru, aristanesu, su prus giòvanu de is reladores. Sa fàula sua fiat sa de su nudda chi b’at in tzitade, e gasi etotu in Sardigna. Su coro de s’allega sua fiat sa de su bòidu furriadu in mancàntzia, una cunditzione però a tretu de ingendrare oportunidades. «Si deo so a tretu de cumprèndere su proite de cussu bòidu e apo s’interessu pro sa comunidade, est tando chi brotat unu mecanismu in conca: ite potzo fàghere deo?». In sos faeddos suso b’est duncas sa fàula de una Aristanis e de una Sardigna pagu propositiva.
Sa sotziòloga de s’Universidade de Casteddu Aide Esu at imbetzes torradu agigu de veridade in contu de bases militares narende chi non cajonant benèssere e richesa. «Inoghe b’at àpidu unu protzessu mannu de estrativismu chi at rugradu sos sèculos e chi a concruos at militarizadu su territòrio». Mentovadu su senadore Usa Jone Dulls, babbu de sa teoria de s’impreu de sas ìsulas pro s’annestru bellicu, e sos documentos intre Itàlia e Istados unidos. Documentos chi galu non connoschimus. Pro issa carenas e territòrios sunt vìtimas de sos protzessos de colonizatzione.
Sa chistione de sa limba nche fiat in intro de su monòlogu de Mauro Piredda, Sa fàula sua fiat sa de s’istandard chi nch’isperdet sas faeddadas locales. Bortulende·la, Piredda at istèrridu unas cantas pregontas: «A beru non podent coesìstere sa faeddada de su logu cun carchi cosa de prus elevadu? Est s’istandard a nch’ispèrdere a custas faeddadas o est sa potèntzia issoro a limitare s’istandard? Est issu o s’ispopulamentu a pònnere in perìgulu sas variedades? Como chi sa Lsc est firma àpidu bi nd’at de crèschida de sas faeddadas locales?» A bisu suo, «si un’istandard nche las isperdet, duos nche nd’isperdent su mesu e ateretantu».
S’insegnante de àrabu e autore de su progetu Conta·nos Alessandro Columbu nch’est fertu a Palestina, iscontzende sas fàulas de sa propaganda sionista e comintzende dae su contu de «una terra sena gente pro unu pòpulu sena terra». In sa parlata sua s’emigratzione europea organizada dae su protetoradu britànnicu, sas terras confiscadas a sos palestinesos dae s’agentzia ebràica, sa nakba de su 1948 e sos diritos negados che a su de sa torrada a sa pàtria, sos insediamentos colònicos chi galu oe sighint sustènnidos dae s’Idf. S’interventu suo at postu in sa mesa totu sos elementos pro analizare su movimentu sionista dae s’orìgine finas a oe.
Galu Palestina cun Ahlam Hmaidan, sarda-palestinesa lòmpida a Sardigna cando teniat un’annu ebbia. Sa sua est un’istòria de suferèntzia chi comintzat cun sa nakba de su 48, cun sos giajos giagarados dae domo issoro. In sos faeddos suos sa netzessidade de faeddare de sa chistione anticoloniale, fintzas brighende. «Sa comunidade est sa fortza chi movet totu. Tocat de àere una passèntzia costrutiva. S’initziativa e sa responsabilidade sunt sa crae. Su colonialismu movet da s’iscraitùdine, dae su ratzismu e dae s’isolamentu, tocat de li parare fronte cun su rispetu, sa cura e sa protetzione».
Sa serrada a s’antropòloga Joyce Mattu cun unu monòlogu chi at bortuladu s’istereòtipu de su sardu pastore e gherreri capatze de giogare a istocadas su cumpàngiu ma non de collaborare. In rassigna unas cantas teorias ratzistas chi in su tempus at puntadu su pòddighe contra a una genia cunsiderada comente una ratza inferiore intregada a su crìmine. Mentovados Lilliu, Cetti, Lomboroso in intro de un’allega chi imbetzes at frunidu esèmpios de comente in Sardigna siant bias dae semper sas tendèntzias comunitàrias de su pòpulu suo.
Ans Talk l’ant fintzas trasmìtidu in sas pàginas social de Ans e de Eja Tv, partner de Fàulas.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018
