Su cuntzetu de identidade sarda, oe, paret bantzighende·si intre sa tzelebratzione solenne e sa marginalidade sotziale. Si damus un’abbaidada a su chi pertocat su costùmene traditzionale, trending topic de custas dies pro more de una cramada artìstica de Vogue, deretu nos sapimus de sa periferitzidade ammesturada a su rituale. Intremus·bi a rughe e a crastu: sa subcultura est unu fenòmenu sotziale ativu, in oposizione a sa cultura dominante, produet significados noos, evolvet e influentzat sa realtade a inghìriu suo. Est duncas unu fenòmenu identitàriu in opositzione a una norma e, in su dinamismu suo, s’adatat a sos tempos.
Su chi imbetzes bidimus colende in sas pratzas nostras in sas rassignas folclorìsticas o in fatu a su santu peri sas carreras biddaresas est una manifestatzione istàtica ue de dinàmicu b’est petzi su movimentu fìsicu de sos figurantes. Su costùmene sardu, in custos cuntestos, at cumpletadu su passàgiu suo dae su bestire a sa divisa. B’amus àpidu una musealizatzione itinerante chi at remòvidu s’ogetu dae su tempus presente mudende·lu in simulacru de su tempus coladu.
Sa cosa prus irònica pertocat una puresa disconnota cando su costùmene fiat bestire bestidu cada die. Sos chi li naramus costùmenes ant difatis subidu unu protzessu de istandardizatzione operadu dae sos grupos folk sas dècadas coladas: butones totu cantos che pare, recramos fotocopiados e àteros sèberos chi ant eliminadu sa variabilidade individuale e familiare chi esistiat unu sèculu a oe. In càmbiu de unu bestire chi faeddaiat b’amus como una uniforme assussegadora adata a sa cartulina turìstica ma surda a sos bisòngios de su presente.
Cun custos meledos non si cheret dare a Vogue unu meressimentu chi forsis mancu tenet. E nemmancu totu custu importu a s’Itàlia sende chi sa cultura dominante no est italiana ebbia (forsis in contu de limba emmo chi semus dominados petzi dae s’Itàlia sende chi no impreamus àteras lìmbas istràngias). Bene, in cara de una cultura estètica dominante chi chie si siat de nois bidet in suta de ogros suos, su de torrare a definire s’identidade sarda comente subcultura, in opositzione a su domìniu de oe, forsis nos diat torrare su diritu a nos imbrutare sas manos cun sa contemporaneidade.
A beru diamus dèvere fàghere sos puristas (agitòriu!) narende chi nono a una moda ipotètica de andare a iscola con unu mucadore o unu lionzu bestidu comente unu tempus si poniant sos bandana (pro fàghere petzi un’esèmpiu)? Preferimus sa forma prus maseda de sos pitzcos diplomende·si in costùmene? Cun sa prima optzione, sende·bi, diamus àere sa trasformatzione de unu repertu museale in unu còdighe comunicativu atuale. Ca sa subcultura custu est: unu grupu chi produet significados noos e chi a s’ipissu est in cuntierra cun sa cultura dominante o cun sos custodes suos.
Su paradossu est fintzas econòmicu si pensamus a sos custodes de s’integridade chi fintzas issos podent èssere finantziadores de su sistema de sa fast fashion (chi est arruinende su praneta e deghinas de milliones de traballadores) bestende·si pìngios industriales prodùidos a mìgias de chilòmetros de distàntzia. Unu “re-dressing” de sa bestimenta traditzionale (mancari codificada a nou) in crae subculturale diat pòdere èssere una manera pro isvilupare su tèssile locale. Si s’elementu identitàriu essiret dae sa teca de s’isfilada pro intrare a su guardaroba fitianu, bi diat balangiare s’economia de custa terra.
Fintzas a cando sa bestimenta de pìngios nostros at a abarrare cosa pro tzerimònias o cuntestos marginales, amus a èssere petzi sos curadores de unu museu, bellu meda, a chelu abertu, ma semper museu. Si atzetaremus (unu cras, presentende·si) su disafiu de sa subcultura, tando amus a ammìtere chi su passadu nostru tenet galu su diritu de èssere mudadu in unu futuru imprevedibile e fintzas caòticu, ma lìberu dae sa dicotomia dominante italianu/folclorìsticu. Duncas no, su connotu tèssile e estèticu nostru no est subcultura. Tambene l’esseret.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
