Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Atualidade

Esmeralda, s’anturzu orrunderi sarvadu e curadu in Muristeni

Un’àtera aventura pro Esmeralda, sa fèmina de anturzu sardu chi at giai conchistadu sos coros de sos apassionados de natura.

Esmeralda est torra sarva. Sa fèmina de anturzu sardu (Gyps fulvus L.) nàschida in su 2024, connota pro s’ìndula sua rebella, est ricoverada in su Tzentru Fàuna Agreste Forestas de Muristeni, a pustis chi sos forestales l’ant agatada in s’oru de Chia (Domus de Maria). S’istòria sua, fata de bolos assolados, addòbios mancados e interventos lestros, est oramai unu sìmbulu de sa luta chi s’Agentzia Forestas pro s’amparu de sa biodiversidade in Sardigna.

A Esmeralda  l’aiat iscatividada sa prima bia in su mese santandria 2024, in Bosa, in una tzerimònia acanta aiat partetzipadu fintzas sos pipios de sas iscolas elementares. A s’època, dd’aiat sarbada e curada sos veterinàrios de Forestas in su tzentru de Bonassai.

Però, pro more de s’istintu suo andarinu s’est torrada a istesiare de su grustu suo. Mòvida dae Bosa, at printzipiadu unu percursu erràticu, comente costumant a fàghere sos anturzos giòvanos: est colada subra su sud-ovest de sa Sardigna, passende a pagu tretu dae sa colònia de su Gerrei ma sena mai addobiare sos cumpàngios. Posca at sighidu su biàgiu suo in s’óru de mare,  bolende subra s’ìsula de Santu Pedru e sa Sedda de su Diàulu de Casteddu, in ue est abarrada duas dies compidada dae sos tècnicos de su progetu LIFE Safe for Vultures.

In fines, Esmeralda s’est firmada in Chia ismarrida a su fàmene e a su fadiore: fiat tropu dèbile pro si nde pesare in bòlidu o pro si chircare màndigu.

Su Corpus Forestale e de Vigilàntzia Ambientale (CFVA) de s’istatzione de Teulada l’at  agatada e intregada a  sos veterinàrios  de  Muristeni, chi l’ant bisitada. Mancari su isdebilitamentu dèpidu a su fàmene, sas cunditziones generales suas sunt bonas.

“Fiat ‘morta de fàmene’,” ant naradu sos veterinàrios de Forestas, chi l’ant curada e donadu a papare. Comente at a torrare unu pagu in transa l’ant a liberare, torra.

“Esmeralda est un’anturzu giòvanu prenu de isprenetu e ma pro bìvere est pretzisu chi abarret paris cun sos cumpàngios de sa colònia sua,  “ispiegant sos tècnicos de su progetu LIFE Safe for Vultures.

Gràtzias a sa collaboratzione intre su progetu LIFE Safe for Vultures, su personale Forestas e su CFVA, Esmeralda at a tènnere una àtera possibilidade de bolare lìbera in sos chelos de sa Sardigna, ma custa borta, s’isperat chi s’abarret a probe de a comunidade sua.

In sa mapa su tretu fatu de Emeralda in una chida


Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018

Iscritu dae

Ivan Marongiu (Àrthana, 1976) est laureadu in Istòria e in Antropologia culturale. Istudiosu de cultura orale sarda, at publicadu regortas de contos populares, sàgios in contu de poesia traditzionale e òperas istòricas de s'Ogiastra. Giornalista pubblitzista, dae su 2010 traballat in is ufìtzios de sa limba sarda e dae su 2014 collàborat cun ràdios e testadas giornalisticas locales.

De lèghere

Atualidade

Aprovadu su testu unificadu in contu de governance governance. S’idea est de nde fàghere sa ferrovia turìstica prus manna de Europa comente crae pro...

Atualidade

Dae sa mirada noa a su protzessu cossu naschet sa dimanda chi meresset una risposta

Cultura

Sunt cumintzadas in Àrthana is primas intervistas e is ripresas de su progetu Su Leminarju 2.0, unu percursu finantziadu dae sa Regione Autònoma de...

Atualidade

Non nd’aìamus dèvidu faeddare, forsis nemmancu in sa crònaca locale, pròpiu pro non nche pònnere custas criaduras in sas bucas de chie si siat....