Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Cultura

Adiosu a Graziano Salerno, chie fiat su pintore-poeta chi at contadu Nùgoro e su mundu

Si nch’est andadu a 70 annos, a pustis de una maladia longa, Graziano Salerno, pintore e poeta nugoresu chi at lassadu unu sinnu fungudu in s’arte cuntemporànea sarda. Figura de gabale e cuntrastadu, capatza de aunire vida e creatzione in un’ùnica trama, Salerno fiat un’artista difìtzile de incuadrare, istimadu dae sos nugoresos e fintzas dae crìticos e collegas. Sa paràbola sua, fata de biàgios, passiones e rutas, abarrat sa de un’òmine chi at incarnadu finas a ùrtimu su destinu de s’artista: lìberu, inchietu e visionàriu.

Nàschidu in Nùgoro in su 1954, ma de famìlia mamujadina, Salerno aiat iscobertu chitzo s’apentu artìsticu suo. Sos primos imparos fiant arribbados in su collègiu camaldolesu de Galanoli, acanta aiat addobiadu a para Martino Pinese, nòdidu comente  su “pintore de su biancu”. Posca s’Istitutu de Arte de Nùgoro, s’Acadèmia de Bologna cun Concetto Pozzati, una tesi intregada a Giorgio De Chirico, e sos annos de istùdiu e de traballu in Roma, Londra, Berlinu, Friburgu, Parigi. Fiat unu biagiadore malu a assentare, chi dd’agradaiant siat sas capitales culturales mannas, siat sos corratzos istrintos de sa tzitade nadale sua, in ue a s’ispissu costumaiat a pintare in caminu, in mesu a sa gente, cun s’idea sua de “museu in sa valìgia”, un’arte iscaminada e sena làcanas.

Pintaiat prus che totu in su paperi: acuarellos, tacuinos de biàgiu in ue disinnu e paràula fiant inseparàbiles. In sos traballos suos cunviviant imàgine e iscritura: versos poèticos, bucones narrativos, apuntos de vida chi deveniant pintura. Sa sua fiat una chirca personale, diarìstica, a metade de caminu intre beru e onìricu. Non pro de badas chie l’at connotu narat chi fiat un’artista chi furriaiat cada esperièntzia, fintzas sa prus fràgile, a gestu creativu.

In sos annos aiat otentu reconnoschimentos de contu. In su 2011 fiat presente in su Padiglione Italia de sa Biennale de Venètzia, in sa setzione dedicada a sa Sardigna. In su 2007 aiat pensadu “Museo e. Il museo nella valigia”, una micro-istitutzione portàtile chi proponiat performance e espositziones in caminu acapiadas a sa memòria istòrica. Ma su su mègius de sa carriera sua fiat arribbadu dae pagu, cun sa retrospetiva manna “Senza poesia e nessun caso”, contivigiada dae Cristiana Collu in sa sea de Fondazione di Sardegna (2024-2025). Una mustra imponente, cun unas dughentas òperas, chi at torradu sa richesa de sa bisione sua e su valore de sa chirca sua, acumpangiada dae unu catàlogu Treccani cun contributos de istudiosos e crìticos de importu.

Salerno non fiat su clàssicu “artista maleitu”, prusaprestu una persone lìbera, agreste, de istintu, comente l’at definidu Collu: un’energia vitale chi a s’ispissu lu giughiat a bìvere a sa sola, belle comente a unu disamparadu garbosu, ma sena mai lassare sa pintura, s’iscritura, ma ponende semper fatu  a sa bellesa.

S’amentu suo abarrat in sas paràulas de chie l’at connotu. Paolo Fresu l’at descritu comente “un’òmine de àteros tempos e un’artista gentilòmine, prenu de poesia, capatzu de pintare su mundu cun colores lèbias e ambientatziones fantàsticas comente sa vida sua etotu”. Fresu at contadu sas dies pariginas, in sos primos annos Duamìgia, cando Salerno biviat suta unu istatzile de sa Rue Saint Martin, traballende a piticas isculturas in terracota decoradas cun motivos musicales: òperas nàschidas in sa misèria, ma chi iscoviaiant un’inventiva ispantosa.

Fintzas s’artista de su ferru Roberto Ziranu at ammentadu sa delicadesa de Salerno, sa capatzidade sua de colare barrieras invisìbiles, intrende in cuntatu fungudu cun s’arte agena. Pro medas, fiat unu “frade puru”, un’òmine chi ischiat rugrare sa vida cun ligeresa, mancari in sas dificultades.

L’ant interradu in su campusantu de Mamujada.


Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018

Iscritu dae

Ivan Marongiu (Àrthana, 1976) est laureadu in Istòria e in Antropologia culturale. Istudiosu de cultura orale sarda, at publicadu regortas de contos populares, sàgios in contu de poesia traditzionale e òperas istòricas de s'Ogiastra. Giornalista pubblitzista, dae su 2010 traballat in is ufìtzios de sa limba sarda e dae su 2014 collàborat cun ràdios e testadas giornalisticas locales.

De lèghere

Sardigna

Su tribunale eclesiàsticu interdiotzesanu de sa Sardigna at cundennadu unu predi, don Valerio Manca de sa sede de Tèmpiu-Ampurias, pro abusos sessuales commìttidos in...

Sardigna

De immoe in susu, de s’acorpamentu iscolàsticu prevìdiu dae su PNRR, si nd’ocupat su Ministèriu de s’Istrutzione. A pustis de sa mancada aprovatzione de...

Isport

A pustis de bìndighi annos de ausèntzia, su grandu tziclismu de professionista, in fines, torrat a Sardigna. Oe, in s’Assessoradu regionale de su Turismu,...

Mundu

No est unu continente, no est un’istadu, ma su pòpulu suo si devet pòdere autodeterminare