In su panorama tecnològicu de su 2026, s’intelligèntzia artifitziale no est prus una promissa pro s’imbeniente, ma s’infrastrutura invisìbile chi mèdiat oramai cada interatzione nostra cun su mundu. In custu iscenàriu, sa limba no est petzi unu mèdiu de comunicatzione, ma su còdighe–càntaru de s’identidade. Pro su sardu, e pro medas àteras limbas minoritàrias europeas, s’est aberende unu bìviu istòricu: punnare a su museu de sos limbàgios dialetales o artziare de livellu conca a una “limba aumentada” capatze de abitare sos microchip.
E si sos mannos de sas big tech non bi sunt pensende a sa limba nostra minorizada (forsis l’ant a fàghere comente si sebestant chi sa cosa potzat cumbènnere a livellu ecnòmicu) est fintzas pro neghe nostra chi galu non creimus in sas potentzialedes de su sardu istandardizadu. De cada manera tocat de reconnòschere a sas initziativas de base su meressimentu giustu. Pensemus a fainas comente Apertium chi traduet a lestru, a Common voice chi agiudat sas màchinas a reconnòschere sas pronùntzias de chie faeddat in sardu.
Como, sende chi mi mancaiat su chatbot, tocat a faeddare de LLiMba, unu progetu chi si presentat giai cun su nùmene suo: sas lìtreas majùscolas formant sa sigla de su Large language model, est a nàrrere su modellu annestradu cun cantidades mannas de datos pigados dae su Web. Cantas paràulas, o mègius, cantos token (biculeddos de paràulas) b’at chèrfidu pro annestrare custu chatbot? Narat Luca Ballore, s’informàticu mamujadinu chi l’at isvilupadu, chi bi nd’at bòfiu 11,5 milliones. Movende dae sa Lsc ma fintzas dae sas variedades istòricas de su logudoresu e de su campidaneu.
Custu cheret nàrrere chi non si podet fàghere a mancu de su standard. Sa màchina non perdet tempus faeddende de isoglossas, sa màchina cheret un’istrutura linguìstica coerente. Ma custu cheret nàrrere fintzas chi in custos 20 annos de Lsc (est de su 2006) amus preferidu a chistionare de su chi a sa màchina no interessat. Forsis oe, cun lèssicu, terminologia e sintassi potentziadas, aìamus àpidu s’IA interessada de su totu a sa limba nostra. Sa faina de Ballore est de grandu importu, mancari minuda, imperfeta (e non podiat èssere diferente sende chi l’at fata cun manos suas ebbia). Ma dae su pagu bi essit su meda.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
