B’at unu ponte invisìbile chi collegat sos granitos de sa Gaddura a s’asprìghine de sos tretos barbaritzinos. A un’ala de cussu ponte b’est s’avanguàrdia lìcuida de sa chiterra sarda “preparada” de Paolo Angeli; a s’àteru chirru b’est sa polifonia antzestrale de su tenore ‘Murales’ de Orgòsolo, Un’atòbiu, custu, chi diat pàrrere distante, fraigadu. Ma chi est naturale e chi si faghet carre e sonu: sas cordas chìbberas de Angeli non chistionant ebbia, ma si fundent cun s’impastu carcu de bassu, contra, vohe e mesu vohe, torrende a sestare sas làcanas sonoras de custa terra.
Oe est binti de maju e s’album in essida s’intìtulat pròpiu “Vinti ‘e maju”, unu tributu a sos pastores chi unu tempus torraiant a bidda cudda die a pustis de àere coladu s’ierru a tesu dae domo. In sas paràulas de Angeli, “Vinti ‘e maju” «est unu discu polìticu, chi surcat s’istòria de sa Sardigna de su ’900 cun cussèntzia de classe».
Trèighi sos petzos cumpostos pro s’ocasione, cun temàticas sotziales comente s’anticolonialismu, s’antimilitarismu, s’educatzione e sa connoschèntzia «cun una mirada particulare a sa transitzione dolorosa dae su mundu agro-pastorale a su turismu de massa». Naturale, b’est fintzas sa mirada a sa limba. Diat pàrrere cosa sutintesa sende chi semus alleghende de cantu a tenore, chi petzi in sardu est cantadu. Ma custa mirada est afortida pròpiu a comintzu de su discu, cun su sèberu de mòvere dae sas paràulas de tziu Remundu Piras chi nos invitas a no èssere iscraos («non sias isciau»), a non faeddare «sa limba ‘e su padronu».
S’architetura articulada de su progetu no est s’ùnica caraterìstica chi cheret contada. B’est fintzas sa componente umana. “Vinti ‘e maju” est su resurtu de un’amistade prus chi non forte. Franco Corrias, sa vohe de su tenore, faeddat de una «cotura a fogu lenu», unu protzessu de maturatzione chi agatat sas raighinas suas in sa collaboratzione istòrica (nàschida gràtzias a sa bonànima de Antoni Are) intre su grupu de Orgòsolo e sos frades Nanni e Paolo Angeli in intro de su fèstival ‘Isole che parlano’.
Unu ligàmene chi s’est evòlvidu in sos annos: «Est dae tempus chi tra nois b’at una simpatia e unu rispetu chi andant e torrant. In custu discu bi sunt s’ànima e s’ispìritu nostru. Cada unu de nois est irripetìbile e guai si fintzas nois esseremus omologados. Ma inoghe b’est sa sìntesi de sa cussèntzia de su pòpulu sardu», annanghet Corrias.
Su fràigu cuntzetuale de custu traballu est puntelladu dae sa chiterra sarda preparada de Paolo Angeli: un’istrumentu-orchestra cun 25 cordas, martelleddos, èlicas e àteras aplicatziones, chi aunit sa tirada acùstica de sa traditzione a sos linguàgios de su jazz, de sa mùsica cuntemporànea e de s’isperimentatzione post-folk. Un’ìbridu futurìsticu chi però est sa base naturale pro paràulas fortes e càrrigas de sentidu.
Dae su discu brotant prendas comente “Meriare“, chi contat s’èsodu migratòriu chi at lassadu su signu in s’ìsula sos annos ’50. Presentes in sas cumpositziones fintzas sos testos istòricos de Pepinu Marotto, comente “Sa lota ‘e Pratobello“, crònaca in versos de sa resistèntzia firma e nòdida de sos pastores chi, mancu torrados a bidda, iscoberint de dèvere lassare sos sartos issoro pro fàghere logu a unu polìgonu militare («in làmpadas deven isgombrare / totuganta sa montagna orgolesa / pro fàghere una base militare»). Ma non de Marotto ebbia: s’iscritura est arrichida fintzas dae sos testos de Maurizio Bassu, contra su tenore.
“Vinti ‘e maju” no est duncas un’operatzione fàtzile pro dare chìgia moderna a su folklore, ma un’atu de amore e de resistèntzia culturale, ue s’avanguàrdia tecnològica de sa chiterra e sa puresa arcàica de su cantu a tenore si faghent iscudu contra a s’ismèntigu e a s’omologatzione.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
