Cada bator annos su bonu de is sardos tifat s’Itàlia pro sos campionados mundiales de fubba (semper chi si cualìfichet). In Euskal Herria is bascos cada bator annos b’ant imbetzes su campionadu natzionale de bertsolarismu, de poesia improvisada (Euskal herriko bertsolari txapelketa, in limba euskera).
Ma sa diferèntzia no est intre sos duos campionados mentovados comintzende a istèrrere custu artìculu; sa diferèntzia cheret fata intre sa poesia issoro e sa nostra, chi custu 2026 nde lompet 130 de annos in palcu dae su 1896 e chi sa gara no la faghent nemmancu in su logu ue est nàschida.
De cada manera, sàbadu su 19 de cabudanni, su campionadu 2026 de bertsolarismu est comintzadu in Iparralde, est a nàrrere cussa parte de Euskal Herria chi nch’est in intro de s’istadu frantzesu. In Hazparne (tzitade de sa provìntzia basca istòrica de Lapurdi ma chi pro Parigi est parte de s’arrondissemnt de Bayonne in intro de su dipartimentu de sos Pireneos atlànticos), su torneu est inghitzadu cun 6 poetas, totu giòvanos.
Bator sos òmines: Eki Mateorena, Peru Abarrategi, Unai Anda, Xabat Galletebeitia. Duas sas fèminas: Maddi Ane Txoperena e Miren Artetx. E est pròpiu Artetx (41 annos lòmpidos in làmpadas) chi at bìnchidu sa gara totalizende 709 puntos. S’àtera fèmina s’est classificada segunda cun 691 puntos e, in pare cun is àteros, devet isetare sos concruos de sa prima fase pro ischire si b’at ispera de pigare parte a sas semifinales.
Artetx imbetzes est giai cualificada pro sa segunda fase, cando at a cantare in Eibar (Gipuzkoa) su 31 de santugaine. In custa prima fase b’at sete turnos eliminatòrios cun 42 baertsolaris. Custas sas àteras garas: Altsasu (su 26 de cabudanni), Lekeitio (su 27), Donapaleu (su 3 de santugaine), Tolosa (su 4), Gotaine-Irabarne (su 10) e Agurain (s’11). De custos 42 petzi in 17 s’ant a disafiare in sas semifinales, in pare cun is finalistas de su campionadu in antis, su de su 2022.
Sa finale est su 20 de nadale in Iruñea (chi in castillianu li narant Pamplona), in sa Navarra Arena, unu palatzitu isportivu chi b’istant belle 12mìgia ispetadores. Traduidu: 12mìgia amantiosos de poesia e de limba basca sena pigare in cunsideru is chi si l’ant a abbaidare in direta tv. Cosa de non crèere si miramus a sas garas poèticas nostras e si a custas garas las lassamus a su destinu issoro.
Su bertsolarismu no est petzi arte bia, ma fintzas limba bia. Is bertsolaris (artìculu nèutru obligatòriu) cantant in bascu e su bonu de issos cun su Batua, s’istandard aprovadu su 1968 e chi at sarvadu su bascu dae s’iscumparta, ma est fintzas beru chi sunt permissas e incoragiadas isfumaduras, cadèntzias, tèrmines locales e inflessiones dialetales biscajanas, gipuzkoanas o laburdinas.
De cada manera, a chie l’ant a pònnere sa txapela in conca su 20 de nadale? Chie at a èssere su txapeldun a pustis de Maialen Lujanbio? Issa etotu o àtere? Bonu comintzu de campionadu a is poetas bascos. E comintzemus a sighire sas garas nostras.
