Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Sardigna

Totu sos bandidos arrestados sunt sardos. Is sardos non sunt totu vitimistas

Arrennegu e indignatzione, bi semus torra rutos. Su protagonismu linguìsticu podet èssere un’antìdotu?

Britney Spears cantaiat “Oops!… I Did It Again”. E fintzas nois bi semus torra rutos. Arrennegu e indignatzione sunt su chi brotat dae parte manna de sos profilos social de Sardigna pro more de sos ùndighi arrestos a pustis sa fura nòdida de su 28 de martzu in s’Aurèlia. O mègius, a pustis de su contu dae parte de giornales e tg.

«Banda in trasferta», leghimus in s’Unione sarda in pare cun sas zonas nadias de sos chi ant tentu («Ogiastra, Barbàgia e Baronia»). «Totu sardos», iscriet La Nuova Sardegna. Ma firmemus·nos agigu: chi in cussa fura b’aiat sardos l’at naradu, deretu, unu sardu de issos lassende·si registrare làdinu làdinu unu «Ajò, tutti ci siamo?» chi non lassaiat duda peruna ne a livellu lessicale (s’esortatzione), nen fonèticu (sa -o serrada) e nemmancu sintàticu (s’italianu regionale).

A sa sèria: fiat o no lu fiat, custu, unu elementu tzentrale pro su fràigu de sa crònaca? Dae cando sa crònaca, mescamente sa chi est niedda, si devet privare de sos elementos chi caraterizant un’acontèssida, sende chi issa acumpàngiat totu s’istòria dae s’indàgine a sas sentèntzias? E dae cando est chi nde la devet sessare connoschende su sidis morbosu chi su bonu de nois mustrat cada borta chi b’at novas in contu de eventos che a custos?

Cun totu sos lìmites de un’informatzione locale chi non bidet s’ora de nos nàrrere chi “c’è un po’ di Sardegna…” in cada cosa de contare, sos giornales no ant naradu chi totu is sardos sunt bandidos, ma chi sos bandidos arrestados fiant totu sardos. Ue est s’iscàndalu?

In totu custu b’at chie narat (e bi nd’at prus de unu) chi sos giornales omitent sa natzionalidade de chie cummitet reatos pro non ingendrare ratzismu, francu chi pro is sardos. Ma a beru?

Pro prima cosa non generalizemus: “sos giornales” sonat comente “is sardos”; si est malu su segundu est malu su primu, b’at giornales e giornales e b’at sardos e sardos, comente in cada logu. Fatu fatu (semper chi potzat èssere possìbile in cada cuntestu su de non contare sa provenièntzia) no est iscriende sa natzionalidade chi damus proenda a sos sentidos ratzistas, ma cando (che a carchi giornale) damus ènfasi a sos reatos cummìtidos dae is istràngios e ponimus sa sordina a sos chi faghent is italianos. Est una cosa diferente meda.

A concruos un’ispera: chi non siant sos rapinadores ebbia a si nch’essire cun frases belle in sardu iscobiende sa provenièntzia issoro a sos giornales, ma chi siant is sardos connotos in totue a faeddarent cun sa limba nostra in cara de una videocàmera. Diat pòdere èssere, custu protagonismu, un’agiudu mannu contra a su vitimismu?


Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018

Iscrie·ti a CHIDA sa lìtera de novas de Istòrias

Tenìmus sos datos tuos privados e ddos impreamos isceti pro su servìtziu de sa lìtera de novas. Castia in sa pàgina 'riservadesa' pro nde ischìre de prus.

Iscritu dae

De lèghere

Cultura

Su cuncursu nòdidu, nàschidu 70 annos a como, tzèlebrat sa literadura sarda su 26 de custu mese in sa fratzione de Santu Nigola

Cultura

Sa finale in sa Navarra Arena de Iruñea/Pamplona su 20 de nadale cun 12mìgia ispetadores in presèntzia e direta tv. Chie at a èssere...

Umbras de Sardigna

Custu est su segundu episòdiu de sa prima istajone de su podcast “Umbras de Sardigna”. Est unu podcast prodùidu dae s’Assòtziu Culturale Arvèschida in paris cun...

Sardos

Est mortu a 97 annos  Pietrino Soddu. Sete bias presidente de sa Regione, intre su 1972 e su 1980, cunsigeri regionale pro chimbe legisladuras,...