Est mortu Bachisio Bandinu, aiat 87 annos. Nàschidu in Bitzi su 22 de freàrgiu de su 1939, est mancadu a pustis de unas cantas dies de ricòveru in s’ispidale de Terranoa, tzitade acanta biviat. Antropòlogu, giornalista, ex diretore de L’Unione Sarda, iscritore e istudiosu de sa sotziedade sarda, osservadore atentu de is trasformatziones suas, Bandinu at dedicadu totu sa vida a contare s’echilìbriu difìtzile intre traditzione e modernidade, intre memòria e mudamentu.
Intre is òperas suas prus significativas figurat Il re è un feticcio, su primu, iscritu in su 1976 paris cun Gaspare Barbiellini Amidei, un’anàlisi lùghida de su passàgiu de sa Sardigna dae su mundu agro-pastorale a sa sotziedade de is consumos. Unu tema chi diat àere rugradu totu sa produtzione culturale sua: s’arriscu chi s’Ìsula poderet pèrdere s’identidade sua sighende modellos de isvilupu detzìdidos aterue.
A banda de is trasformatziones sotziales, Bandinu at tentu semper in cunsideru su tema de sa limba sarda. In su 2011, in su sàgiu bilingue Pro s’Indipendéntzia, at afrontadu su tema de s’autodeterminatzione de sa Sardigna, ponende a su tzentru de s’arresonu suo su sardu, chi cunsideraiat un’elementu de fundamentu de s’identidade de unu pòpulu. In diversas intervistas at denuntziadu comente sa limba nostra dd’apant semper ungronada a is oros de sa vida pùblica e istitutzionale.
Pro Bandinu non podiat esìstere una bera autonomia sena su reconnoschimentu prenu de sa limba e de sa cultura de su pòpulu sardu. Sa riflessione sua andaiat prus addae de su polìticu contingente: pertocaiat sa capatzidade de una comunidade de si contare, de si pensare e de progetare su destinu pròpiu cun paràulas pròpias. Prus chi unu manifestu polìticu, fiat un’invitu a sa riflessione colletiva subra de su raportu intre sos sardos e su benidore issoro.
E su benidore de is sardos fiat unu tema chi Bandinu teniat a coro, e est su chi torrat fintzas in s’òpera de fata paris cun Matteo Porru, Domani è un altro mondo. Dieci domande per la Sardegna che verrà, publicadu cun Il Maestrale in su 2024. Si tratat de unu diàlogu intre generatziones: dae un banda issu, s’antropòlogu betzu, dae s’àtera Porru, iscritore e giornalista giòvanu. Pro mèdiu de deghe pregontas s’afrontant unos cantos temas de sa Sardigna de oe e de cras: identidade, limba sarda, emigratzione, giòvanos, turismu, industrializatzione, servìtzios pùblicos, autonomia e futuru de s’Ìsula.
S’atentzione de Bachisio Bandinu cara a is levas noas at acumpangiadu bona parte de sa produtzione culturale sua. In su 1996 pùblicat Lettera a un giovane sardo, sighidu dae Lettera a un giovane sardo sempre connesso, un’òpera dedicada a su raportu intre pitzocos e tecnologias noas. A traessu de una chirca chi aiat interessadu in prus de 5.000 istudiantes de is iscolas mèdias, istitutos superiores de Casteddu, Tàtari, Terranoa, Nùgoro, Bitzi, Durgali, Bandinu aiat analizadu su mundu de sa generatzione digitale. In su 2023 essit Lettera a un giovane universitario. In custos traballos essit a campu una de sas caraterìsticas chi ant distintu su pensamentu suo: sa capatzidade de s’interrogare in contu de is cambiamentos de sa sotziedade sena pregiudìtzios, chirchende de cumprèndere comente a is generatziones noas esserent fraighende s’identidade issoro in unu mundu semper prus connètidu e globale.
Fortzis su dolore pro s’iscumparta sua est galu prus forte ca arribbat in unu mamentu istòricu chi sa Sardigna diat àere tentu bisòngiu, torra, de sa mirada crìtica sua pro su chi pertocat s’assàrtiu edilìtziu a is costas, s’ispeculatzione de is energias rennoaditzas, s’espansione de s’indùstria militare, s’abbandonu iscolàsticu, su minisprètziu de sa limba sarda e sa dificultade de cuntziliare isvilupu e amparu de su territòriu.
Abarrant is libros suos, is riflessiones suas e is pregontas suas. Pregontas chi oe, fortzis prus de eris, isetant galu una risposta.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
