Su tziclone Harry chi est coladu tra su 19 e su 22 de ghennàrgiu at lassadu su marcu suo dannàrgiu in Sardigna, in Sitzìlia, in Calàbria e in cussa rugrada marina galu una bia campusantu de migrantes. Harry, colende, nos at ammentadu chi su Mediterràneu no est unu mare sulenu, e chi semper prus pagu l’at a èssere. Ma cantu b’at de “naturale” in un’eventu che a custu?
Un’istùdiu de su progetu internatzionale ClimaMeter at analizadu sas acontèssidas meteorològicas suas in tempus reale, lompende a concruos làdinos: su cambiamentu climàticu antròpicu at dadu proenda manna a sos bentos de Harry, prus chi non violentos.
Narant sos chircadores – Davide Faranda de su Cnrs su primu in elencu – chi traschias cun custas caraterìsticas sunt oe finas a su 15% prus graes de sas chi amus connotu in antis. In tèrmines pràticos, sos bentos serentes a sa superfìtzie fiant prus lestros de 4-8 chilòmetros oràrios de sos anàlogos registrados tra su 50 e su 1987. Ma no est a ghetare ebbia custas tzifras in sa mesa: ca custa energia in prus si traduit in maretadas destruidoras e in una capatzidade prus manna de sas àeras trasportende umididade.
S’anàlisi evidèntziat chi Harry s’est isvilupadu in un’atmosfera finas a 5 grados prus caente cunforma a sas mèdias istòricas. Cultu calore chi sobrat est che a sa benzina: cada gradu de caentamentu permitit a s’àera de tratènnere su 7% de umididade in prus, alimentende temporadas chi, comente cun Harry, sunt resurtadas superiores de su 20% (belle 6 mm in prus su die) cunforma a sos deghènnios in antis.
S’istùdiu de ClimaMeter marcat unu càmbiu de paradigma: est modestu su ruolu de sa variabilidade naturale; su caentamentu globale cajonadu dae sas atividades umanas est su responsàbile printzipale de su potentziamentu de custos tziclones chi lis narant “Medicane” (mediterranean hurricane). Sa sìntesi est crara: si non minimamus sas emissiones e si no adatamus sas infrastruturas de sas costeras, eventos che a Harry ant a èssere sa norma.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
