Bonas noas pro chie iscriet in sardu, dae is amantiosos a is professionistas, finas a is operadores de isportellu linguìsticu e de sa pùblica amministratzione. Torrat difatis a disponimentu in lìnia unu trastu fundamentale pro s’iscritura curreta in sardu: su CROS, est a nàrrere su Curretore Regionale Ortogràficu Sardu.
Comente ischint is chi impreant ogna die su sardu pro iscrìere, sa Regione Autònoma de sa Sardigna nd’aiat bogadu dae sa retza unos cantos suportos de grandu importu, comente su ditzionàriu de Mario Puddu e su matessi CROS. In unu segundu momentu, sa domo editora NOR at provididu a ddos torrare a publicare online, torrende gasi a sa comunidade linguìstica custas risursas pretziosas.
Su CROS est un’aina informàtica nàschida pro sotare is chi iscrient in sardu e in is variantes suas a impreare un’ortografia coerente e normalizada. Progetadu mescamente pro sa pùblica amministratzione regionale e locale, in custos annos at tentu unu ruolu tzentrale prus che totu in is ufìtzios linguìsticos e in is cursos de formatzione. Elaboradu dae su linguista fiorentinu Carlo Zoli e dae s’editore sardu Frantziscu Cheratzu, su Curretore est unu de is interventos prus importantes de istandardizatzione e sustegnu de s’iscritura de sa limba sarda in àmbitu digitale.
Essidu a manera ufitziale in su mese de ladàmine 2010 e finantziadu cun fundos de su Bilantzu Regionale 2009 e 2010 de sa RAS, s’isperimentatzione fiat cumentzada giai in su 2007 in is isportellos linguìsticos presentes in su territòriu regionale.
Dae sa nàschida sua su CROS fiat cuntzepidu comente istrumentu multi-modale e multi-prataforma pensadu pro agiudare sa redatzione de testos in sardu cun is mèdios informàticos, ma cun su tempus su sistema est devènnidu semper prus pagu funtzionale. Difatis oe, sa tecnologia de su CROS betzu est superada e tenet problemas de cumpatibilidade mescamente cun is aparatos mòbiles de immoe.
Est pro custu chi Sardware, assòtziu de ativistas impinnada in sa promotzione de sa presèntzia de sa limba sarda in sa tecnologia, essende chi su CROS est disponìbile cun litzèntzia lìbera, at aviadu s’isvilupu de unu curretore ortogràficu nou, ponende·ddu pùblicu e lìberu.
Pro s’ora est disponìbile sa versione in LSC (Limba Sarda Comuna), mentras is versiones in is variantes locales non sunt galu atzessìbiles, ma est tra is obietivos benidores de su progetu.
Su trastu nou, ispiradu a sa filosofia de is progetos GNU, dd’ant postu su nùmene provisòriu de CNESC, acrònimu irònicu de “CNESC No Est su CROS”.
Chie bolet ddu podet giai proare in lìnia in sa fase beta, contribuende a su megioru suo pro mèdiu de su marcadore de errores, ideas e consìgios. Una bia cumpletadu s’isvilupu, su curretore at a èssere publicadu fintzas in su situ ufitziale de Sardware, mentras su còdighe de orìgine at a èssere lìberu e abertu a totus.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
