Ogni bia chi un’aundada de calore meda corfit s’Europa, in is retes sotziales si repitet su matessi lecuela: «Est calore ca semus in s’istiu, ite noa est?». Unu parre comente a medas ma chi, segundu su meteoròlogu sardu Matteo Tidili, arriscat però de cuare sa portada bera de is cambiamentos climàticos in atu.
In is ùrtimas dies bona parte de s’Europa tzentru-otzidentale est istada interessada dae temperaduras artas meda pro su perìodu. In Parigi, intre su 22 e su 30 maju, is màssimas nche ant giumpadu is 30 grados, lompende e colende is 34 grados, cun anomalias finas a 13-14 grados subra sa mèdia climàtica de su perìodu 1991-2020.
«Nemos est narende chi 30 o 35 grados signìfichent in manera automàtica una catàstrofe», ispiegat Tidili in unu cummentu in sa pàgina Facebook cosa sua. «Sa climatologia no analizat unu nùmeru isoladu, ma su cuntestu acantu cuddu nùmeru s’avèrguat». E est su cuntestu a pònnere in pensamentu is espertos: temperaduras a su sòlitu assotziadas a is meses prus caentes de s’istiu sunt manifestende·si cun prus frecuèntzia giai in beranu, acumpangiadas dae un’insistèntzia e de un’estensione geogràfica semper prus marcadas.
Segundu su meteoròlogu, sa dibata pùblica a s’ispissu est cunditzionada dae frases a efetu, memes e teorias sena de bases sientìficas chi nche agabbant pro cuare is datos beros. Sa pregonta giusta, osservat Tidili, no est si apat mai fatu calore in passadu, ma cantu eventos de custa intensidade siant averguende·si e cantu discuncordent dae is cunditziones climàticas de su perìodu de s’annu.
A mìgias de chilòmetros de distàntzia, in su coro de s’Antàrtide, a bisu de su ricercadore gavoesu de s’Istitutu Natzionale de Astrofìsica Marco Buttu, chi pro tres bias at partetzipadu a is missiones sientìficas in sa Base Concordia, su cambiamentu climàticu est meda prus evidente.
«Cando ses inie- at naradu Buttu intervistadu unas cantas die dae Republica- su clima no est prus petzi una curva in unu gràficu». Suta de sa base s’agatat una calota glatziale grussa unos tres chilòmetros chi arrimat in is profundidades bubbulicas piticas de àera de chèntinas de mìgias de annos a oe. Is anàlisis fatas dae is ricercadores ant postu a notu su forte ligàmene intre cuntzentratziones de gas serra e temperaduras globales in su cursu de is ùrtimos 800 mìgia annos.
Pro Buttu, su sinnu prus ladinu de sa presèntzia umana no est rapresentadu dae paisàgios degradados o dae s’astrore chi s’iscàgiant dae in antis is ogros, ma dae is rastros chìmicos arrèschidos in s’atmosfera de su passadu. «In unu logu chi podet pàrrere firmu e netu, sa presèntzia de s’òmine arribbat comente etotu», ispiegat.
Is paràulas de su meteoròlogu e de su ricercadore cunverghent subra de unu puntu fundamentale: su cambiamentu climàticu no est unu fenòmenu larganu e nimancu un’ipòtesi benidora. Est una realidade chi nde essit a campu dae is datos regortos in is tzitades europeas comente de s’astra de s’Antàrtide.
Su rimèdiu a custa situatzione- segundu su ricercatore gavoesu- colat a traessu de una trasformatzione culturale chi depet punnare a reduire isprecos e consumos e de atzetare chi sa sustenibilidade est fata fintzas de is rinùntzias.
Mentras is temperaduras sighint a s’ampulare e is eventos estremos devenint semper prus fitianos, su disafiu de su cambiamentu climàticu est acapiadu a is nùmeros e non a is opiniones personales. Nùmeros chi, comente a ammentat Matteo Tidili, abarrant inie in manera indipendente de is cumbinchimentos personales e chi contant una realidade chi totus nois semus obrigados a nos cunfrontare.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
