Su casu de Ussassai torrat a pònnere a su tzentru de sa dibàtida pùblica una chistione chi pertocat semper prus is biddas piticas de Sardigna: comente si podet gestire sa popularidade de logos naturales fràgiles, divènnidos destinatziones turìsticas populares gràtzias a is retziales sotziales?
Is pischinas naturales e is rios de su sartu de Ussassa, finas a unos annos a oe connotos petzi dae is de su logu e oe famados meda pro more de vìdeos, fotografias e reels, in custas ùrtimas dies ddas ant assartiadas escursonistas e bisitadores in chirca de friscura. S’aumentu mannu de turistas, o mègius, s’aumentu de su càrrigu antròpicu, at obrigadu s’amministratzione comunale a adotare provedimentos lestros pro amparare s’ambiente e garantire sa seguresa.
Cun s’ordinàntzia nùmeru 15 de su 27 de argiolas 2026, su sìndigu Chicco Usai at proibidu sa balneatzione e s’abbatrekking in su Riu sa Tàula, dae sa pischina de S’Arcada finas a sa cunfluèntzia cun su Riu Santu Gerone, su Riu Isara e su Riu Santu Geròlamu finas a sa pischina de Cadàrgiu de Sini. Pro chie non respetat su divietu ddoe tenet santziones amministrativas dae 250 finas a 500 èuros, e fintzas àteros provedimentos in casu de dannos a su patrimòniu naturale e pùblicu. Noa de oe, mancari is divietos e mancari is multas, sa gente est sighende a lòmpere a is piscinas acanta ddoe est sa proibitzione de balneatzione, e pro custu su primu tzitadinu at detzisu de motivare sa Prefetura e at minetzadu sas dimissiones si sas autoridades cumpetentes no ant a intervènnere.
Ca sa cosa pretzisa est reduire sa pressione antròpica in ambientes cunsiderados dìligos e fràgiles. Su problema, difatis, non sunt is bisitadores ebbia, ma unu modellu de turismu improvisadu e sena controllu, capassu de trasformare in pagu tempus una prenda naturalìstica in una destinatzione de massiva sena chi ddoe apat infrastruturas, servìtzios e istrumentos adeguados pro gestire sa truma de gente.
Su fenòmenu est giai connòschidu: unu logu benit iscobertu o publitzizadu in is retes sotziales, unu vìdeu diventat virale e, in pagu tempus, chentinas de persones detzidint de ddu bìsitare. Su chi fintzas a pagu prima fiat unu ungrone connòschidu pruschetotu dae is de su logu, si furriat a destinatzione turìstica.
Unu ritzolu, una pischina naturale, un o unu cam’istrumpu de abba, un’àndala, tenent caraterìsticas particulares chi, cando is presèntzias nche isciaddent tzertos lìmites, aumentat s’arriscu de erosione de su terrenu, de dannu a sa vegetatzione, de abbandonu de refutos, de incuinamentu e de istrobbu a sa fàuna. A custos problemas s’agiùnghent cussos ligados a sa seguresa, dae sa dificultade de fàghere lòmpere is mezos de sucursu e a sa gestione de is parchègios e de sa viabilidade.
E su de Ussassa no est unu fatu isuladu. Semper de prus si bident logos de grandu valore ambientale e paesagìsticu dannificados dae cumportamentos sena rispetu. In su Gennargentu, pro esempru, no sunt pagos is episòdios de motocross chi nche colant in is filetos pro is escursionistas, cun dannos a is percursos e a su terrenu. Is tempus de antunna medas chircadores acudint cun bussas de plàstica e istèrgios no adatos a sa regorta, leende·nde·si cadulinu a muntone fintzas pro si ddu bèndere. In is padentes, in s’istade, no sunt raros is fogarones allutos in tretos in ue sunt proibidos pro more de su perìgulu de is fogos, mentras in is pinetas e in àteras àreas naturales si podent agatare refutos lassados dae chie s’est firmadu pro ismurgiare.
Duncas, sa mancàntzia de rispetu no est unu fenòmenu chi pertocat is tzitades turìsticas ebbia. Sa molenteria de carchi visitadore, sa mancàntzia de decoru e su pagu rispetu pro su logu chi s’abisitat, sunt divènnidos unu problema fintzas pro is biddas piticas de s’internu. Gosi comente Roma, Parigi e àteras destinatziones internatzionales patint is efetos de su turismu de massa, fintzas is bidditzolos minores, chi podent èssere custrintos a afrontare is conseguèntzias de flussos chi non sunt a tretu de gestire.
Est pròpiu custu s’arriscu de su chi benit mutidu «turismu virale»: sa trasformatzione de logos dìligos in iscenàrios pro fotografare e consumare, sena una cussèntzia reale de su valore ambientale issoro. Unu patrimòniu naturale chi at bisòngiu de sèculos o de millènios pro si formare, podet èssere istropiadu in pagos annos dae unu turismu sena règulas e sena educatzione.
Ddoe tenet fintzas un’àteru aspetu, postu a notu dae su matessi sìndigu de Ussassa, chi meresset una riflessione: su nùmeru de persones chi arribant in unu territòriu non cointzidet semper cun unu benefìtziu econòmicu pro sa comunidade.
Comente at naradu su primu tzitadinu, bona parte de is bisitadores arribant pro passare carchi ora in is pischinas naturales, batende·si s’ismùrgiu dae domo, sena comporare nudda in bidda. Su risultadu est unu turismu chi non produet economia: is istràngios arribant, impreant su territòriu e pustis si nde contòniant a domo issoro. Est su paradossu de unu turismu chi batit persones, ma no semper isvilupu. Una bidda si podet duncas agatari cun chentinas de bisitadores sena bìdere crèschere in manera significativa su traballu pro is atividades cumerciales, is tzilleris, is ristaurantes e is servìtzios locales.
Sa de Ussassa depet èssere duncas un’ocasione de riflessione pro totu Sardigna, mescamente pro is tzentros piticos de s’internu chi tenent unu patrimòniu naturalìsticu istravanadu, ma delicadu meda. Promòvere unu territòriu non bolet nàrrere a ddu faghere connòschere ebbia. Bolet nàrrere primu de totu a cumprèndere cantu turismu podet baliare, cales servìtzios serbint e comente si podent partzire is turistas pro creare unu torracontu positivu pro sa comunidade.
Servint duncas istatègia, programatzione e règulas. Servint percursos organizados, sistemas de prenotamentu cando est netzessàriu, àreas de parchègiu, servìtzios igiènicos, puntos informu e, pruschetotu, una polìtica capassa de intzentivare is bisitadores a connòschere e a bìvere fintzas is biddas, comporende produtos locales, papende in is ristorantes, abarrende in is B&B e albergos de su logu e impreende is servìtzios de su territòriu. A s’imbesse s’arriscu est de alimentare unu modellu in ue is comunidades locales diventant isceti ispetadores de unu turismu chi consumat su patrimòniu naturale ebbia.
Su provedimentu adotadu a Ussassa podet èssere lèghidu duncas siat comente una mesura de apretu, siat comente un’avertimentu. Sa crèschida lestra de sa popularidade de unu logu est un’oportunidade, ma petzi si benit guvernada. Sa Sardigna tenet unu patrimòniu naturale mannu. Sa promotzione sua no podet èssere intregada isceti a sa viralidade de is retes sotziales. Cada logu tenet una capassidade de retzire gente limitada, e cada comunidade depet pòdere detzìdere comente amparare is risursas suas.
Su turismu duncas est una risursa istraordinària pro is tzentrus piticos, ma depet batire valore, no isceti presèntzias. Depet creare traballu, sustènnere is atividades locales e contribuire a s’amparu de su territòriu. Ca si pustis de s’assàrtiu de is bisitadores a sa bidda abarrant isceti refudos, degradu e un’ambiente dannificadu, non faghet a faeddare de turismu sustenìbile. E prus pagu de isvilupu.
Sa fama de unu territòriu non si mesurat cun su nùmeru de persones chi arribat, nemancu dae is likes otènnidos dae unu vìdeu virale. Depet èssere mesuradu cun sa capassidade de acasagiare is bisitadores sena pèrdere s’identidade pròpia e, pruschetotu, cun sa possibilidade de lassare a is generatziones benidoras su matessi patrimòniu naturale chi oe tenimus su dovere de amparare.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art 22. Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22
