Sighi∙nos

Salude, ite ses chirchende?

Itàlia

Giustìtzia, aprovada sa riforma: duas carrieras pro giùighes e pùblicos ministèrios. In su 2026 su referendum

Su Parlamentu at aprovadu sa Riforma de sa Giustìtzia. Si tratat de una de is trasformatziones de su sistema giuditziàriu italianu prus importantes de is ùrtimos dècadas. A su tzentru, s’istàgiu de is carrieras intre giùighes e pùblicos ministèrios, unu cambiamentu de  òrdine costitutzionale chi punnat – segundu su Guvernu – de tènnere una giustìtzia «prus ecuànime, trasparente e efitziente».

Promòvida dae s’esecutivu ghiadu dae Giorgia Meloni, sa riforma at otentu su bia lìbera de su Senadu cun 112 votos a favore, 59 contras e 9 astènnidos. Essende chi no at otentu sa majoria is duas partes de tres de si votos, est dàbile chi sa riforma siat sutaposta a referendum cunfermativu in su beranu 2026.

Su coro de sa chistione est sa separatzione de is carrieras intre pùblicos ministèrios e  giùighes, chi ant a tènnere percursos formativos e de carriera distintos, ponende fine a sa possibilidade de colare dae una funtzione a s’àtera. In prus est prevìdia s’istitutzione de duos Cunsìgios Superiores de sa Magistradura, unu pro is giùighes e unu pro is Pùblicos Ministeros, cadaunu cun règulas de eletzione e funtzionamentu pròpias. Est prevìdida in fines sa nàschida de un’Arta Corte disciplinare, chi at a tènnere cumpetèntzia in contu de protzedimentos disciplinares.

Segundu sa presidentas de su Cunsìgiu Meloni, sa riforma «at a garantire prus echilìbriu e trasparèntzia, boghende ammesturos intre chie giùdicat e chie incurpat». S’Assòtziu Natzionale Magistrados at definidu sa riforma «un’atacu a s’indipendèntzia de sa magistradura», timende chi sa creatzione de duos CSM diversos potzat aumentare s’influèntzia de sa polìtica in is nòminas e in is carrieras.

Dudas e crìticas lompent fintzas dae is opositziones parlamentares: pro su Partidu Democràticu e su Movimentu 5 Isteddos, sa riforma «arriscat de cumpromìtere sa separatzione de is poderes e de indebilitare s’autonomia de is giùighes».

S’ex ministru de sa Giustìtzia Marta Cartabia at regordadu comente ca «pro megiorare sa giustìtzia non tocat a cambiare s’assentu costituzionale ebbia, ma servint investimentos, digitalizatzione e aumentu de s’orgànicu».

Sa riforma tenet ite bìdere fintzas cun is impinnos leados dae s’Itàlia in su Pianu Natzionale de Ripresa e Resilièntzia (Pnrr), chi imponet obietivos pretzisos de reduida de is tempos de is protzessos tziviles e penales. Su Ministèriu de sa Giustìtzia, in prus, in s’ùrtimu raportu suo, at evidentziadu comente «sa prena atuamentu de sa riforma est cunditzione essentziale pro megiorare sa cumpetitividade econòmica de su Paisu»

Su Guvernu revèndicat unu resurtadu istòricu, ma abarrat aberta sa chistione de s’atuamentu de sa riforma e prus che totu sa de su referendum: su faeddu, in su 2026, diat pòdere colare a is tzitadinos.


Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018. Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2024-2025 LR 22/2018

Iscritu dae

Ivan Marongiu (Àrthana, 1976) est laureadu in Istòria e in Antropologia culturale. Istudiosu de cultura orale sarda, at publicadu regortas de contos populares, sàgios in contu de poesia traditzionale e òperas istòricas de s'Ogiastra. Giornalista pubblitzista, dae su 2010 traballat in is ufìtzios de sa limba sarda e dae su 2014 collàborat cun ràdios e testadas giornalisticas locales.

De lèghere

Atualidade

Dae sa difidèntzia de su campanile a su disafiu de sos algoritmos

Cultura

Non prus pratza, iscolas o brucons de monte, in su 2026 Sa Die de sa Sardigna si tzelebrat fintzas a suta de s’abba. In...

Iscientzia&Tecnologia

Unu sistema tecnològicu nou po castiai s’ambienti e prevenni is fogus in is sartus e in is padentis. Su progetu si narat Avix e...

Sardigna

Est un’atu de acusa grae dae su Comitadu Mistu Paritèticu pro is Tzerachias Militares de sa Sardigna (Co.mi.pa.), chi torrat a pedire cun apretu...