Custu est su de oto episòdius de sa prima istajone de su podcast “Umbras de Sardigna”. Est unu podcast prodùidu dae s’Assòtziu Culturale Arvèschida in paris cun sa rivista Istòrias e comente narat su sutatìtulu faeddat de “crònaca, mistèrius, inchiestas”.
In su 2018 una pipia rom de binti meses benit ochida e su corpus suo fatu iscumpàrrere. Sa mamma e su babbu benint cundennados a binti annos de presone.
At iscritu su contu Manuel Scordo. Bortau in sardu dae Ivan Marongiu
Chi custu fatu fut acontèssiu in un’atra regioni de Itàlia, suta is rifletoris de is telecàmeras natzionalis, in cussus programmas televisivus fichetus chi passant is su sedatzu cada indìtziu, cada piessignu, is casus de crònaca niedda fortzis nd’iant essi ancora chistionendi. In stùdiu nc’iant a essi spertus cichendi de cumprèndiri ite poita cussa mamma e cussu babbu, cundennaus a bint’annus de presoni po omicìdiu colontàriu agravau in cuncursu, atacamentu de carasu, incèndiu dolosu e simulatzioni de reatu, a ociri sa fixa insoru de binti mesis a pisi.
Ma sa stòria de Esperanza Lara, custu est su nòmini de sa criadura, dd’ant scrita in Sardigna. Sa vida curtza sua dd’at passada in unu furgoni firmu in unu de is parchègius de is supermercaus e de is crèsias de is biddas a ingìriu de Casteddu; sa morti sua, po manu de is genitoris, est acontèssia a largu de is programmas televisivus, a tesu de is chi, fortzis, iat ari pòtziu agatai su motivu de totu custa violèntzia.
De Esperanza Lara, a s’imbessi, non teneus nudda, foras de unu contu de cronaca niedda. Nimancu in is paperis de su processu ddoi tenit cosa po cumprèndiri cancu cumènciat sa vida de custa pipia: no ddui est scritu sa dì chi est nàscia e nimancu sa dì chi est morta.
Po s’edadi si narat sceti ca podiat tenni prus a mancu “binti mesis” e chistionendi de s’omicìdiu ddu est scritu sceti “commesso in un luogo imprecisato della zona di Cagliari o dell’hinterland in epoca prossima alla seconda metà del mese di novembre del 2018”, a s’ora, difatis, su corpus o fintzas ossus de sa pipia no nd’ant mai agatau.
De s’esistèntzia de Esperanza Lara si benit a ndi sciri su 23 de mesi de idas de su 2018. Est sa noti a in antis de su gèsperu de Paschixedda. Est giai scurigau candu unu sterrau de Giorgino si pesant is fracas de unu furgoni biancu tentu in fogu.
Unu Iveco Daily fatu a domu viagianti de sa famìlia rom: Slavko Seferovic, sa cumpàngia sua Dragana Ahmetovic e is cincu fixus insoru, tra custus sa fixixedda Esperanza Lara, in pensus 20 mesis. Un’òmini currit a disisperu acanta est su fogu. Cicat de aperri is portas de fiancu, poi sa de alas, ma est tropu su calori. A is piscadoris chi acodint po dd’axudai ddis abòxinat: “Axitòriu, a intru ddui est fixa mia! Esperanza est corcada in su sedili”. Incuni etotu, a pagu tretu, ddoi est sa mamma Dragana e is atrus fixus piticus. “Si seus stesiaus cincu minutus po biri s’iscurigadòrgiu”, ant a contai a pustis a is suncurriddoris “eus bitu su fogu e seus torraus in segus in deretura po dda sarvai”, ant a arrepìtiri. A Giorgino lompent unas cantu squadra de pompieris, ambulàntzias de su 118 e sa politzia.
Is vìgilis de su fogu faint de totu po coitai a ndi studadi su fogu ma, candu nd’est mortu totu, a intru de su furgoni no agatant nisciunu arrastu de sa pipia. “Nce dd’at papada su calori”, at a nai calincunu. Ma a custa cosa sa politzia no ddui creit meda.
A Giorginu arribbant is specialistas de sa Scientìfica e is investigadoris de sa Scuadra Mòbili chi forrogant a sa minuda su chi at abarrau de sa màchina abrugiada, ma de Esperanza mancu spera.
Benit analizau fintzas su cinisi po biri chi in mesu siat abbarada tràcias orgànica, ma nudda: candu cussu furgoni at pigau fogu aintru no ddui teniat nemus. Ell’e tandu ite fini at fatu Esperanza? Custa est sa pregunta chi is politziotus de sa sa scuadra mòbili cicant de ddi torrai sceda.
Po primu interrogant su babbu e sa mamma, a Slavko e a Dragana, chi arrepitint a s’orroscèntzia ca ant lassau sa pipiedda in su secidòrgiu de nanti e si funt stesiaus cincu minutis sceti. Apretau de is politzotus Slavko donat una spiegatzioni, chi a s’acabbu perou s’at a scopriri ca est una fàula. Contat de tènniri unu dèpidu de 9.000 èurus cun dùs rumenus po unu partia de droga. Narat de èssiri stètiu sighiu e de ari biu una màchina cun suas personis a intru pagu primu de s’incèndiu a s’Iveco Daily. Segundu issu is dùs rumenus ant abruxau su furgoni a fengassioni e nd’ant furau a Esperanza in cussus 5 minutus ca issu est andau cun sa famìlia biri s’isgelada de su soli.
In prus, po si fai crèi, narat a is incuirentis comenti furint fatus is furonis: unu anca fut un’òmini grussu de unus 40 annus, canudu, prenu de aneddus in is manus, guidendu una BMW niedda. Narat ca cun custus òminis at tentu ite fai po chistionis de droga, perou de no ddus ari bidus beni in faci.
Fatu fatu Slavko agiungit a su contu atrus particularis puru. Chistionat de sa droga cuberada po contu de is rumenus de mesu a is matonis de viale Buoncamino e de su dinari chi custus dd’iant ari lassau stichiu in diversus logus de sa citadi cumenti paga po su traballu fatu.
E chistiona chistiona allegat de cussa partia de droga immaginària non pagada e de cussu dèpidu de noimila èurus de dèpidu, su motivu de sa fura de sa pipia.
Unu contu beni intèssiu ma prenu de fàulas. Is investigadoris non creint mancu a unu fueddu de su babbu de Esperanza e nimancu a is de sa mamma, chi cunfirmat su contu de su cumpàngiu.
Sa politzia, timendi chi siat sucèdia calincuna cosa de malu a sa pipia, predisponint in deretura totu si acertamentus. Ponint suta controllu is telèfonus e ponint microspias, interrogant is parentis, is amigus e is connoscentis de Slavko e Dragana, po cumprèndiri a uba funt andaus is dìs primu de s’incèndiu e prus che totu de cantu tempus mancat sa pipia.
In deretura essint a pixu is primas fàulas e is primas incoerèntzias e is politzotus scoprint ca su furgoni chi at pigau fogu, arregalu de sa Caritas po is famìlias bisongiosas, fut assegurau, e ca Slavko una pariga de oras primu chi essat pigau fogu, fut andau cun un’ampuddixedda de plàstica a su rifornidori de Pratza Defenu in Casteddu a comporai 2,51 èurus.
Is piscadoris chi iant intervènniu po primus po axudai a Slavko a ndi studari su fogu, segundu is testimoniàntzias arregortas de is indagadoris, iant nau de ari intèndiu unu fragu forti de benzina a costau de su furgoni e de no ari biu sa pipia. Un’atra testimòngiu puru, ascurtada de sa politzia, iat decrarau de no ari biu sa pipia giai de is dìs primu de sa tragèdia.
Su mengianu de su 23 de mesi de idas, candu totu sa famìlia fiat arribbada a su parchègiu, sa pipia no ddui fiat.
Sa mamma si fiat giustificada narendi de dd’ari lassada a sa nannai chi fiat andada a Civitavecchia, ma is indàginis ant negau custa versioni. Totu is fàulas contadas de su babbu e de sa mamma benint ismincias duranti is interrogatòrius.
Medas de sa comunidadi Rom, interrogaus de s’iscuadra mòbili, cunfirmant ca giai de s’acabbu de onniasantu sa pipia no ddui fiat e su babbu e sa mamma narànt a totus de dd’ari posta in un’istitutu o collègiu ca non s’intendiat beni o, a ogna contu, ca fiat malàida ca anca fut nàscia primu de su tempus.
“No ddi cumandant sa conca e is cambas”, iat contau a sa genti, narendi de dd’ari lassà in un’istitutu po dda curai. In beridadi fiat una scusa po acuai ca fiat sparia o ca fiat morta. De s’acabbu de onniasantu, perìudu chi benit a mancai Esperanza, finas a su momentu de s’incèndiu, sa famìlia rom si cumportat comente e sempri.
In medas ddus òbiant a intru de su furgoni parchegiau in Bonaria o in atrus logua a presu de Casteddu, ma sa pipia cun issus no ddui est mai. Calincunu parenti a Dragana e Slavko ddus crìticant poita iat lassau sa fixa in s’istitutu, ma issus circant de cabiai chistioni, narendi ca non si ndi podiat ocupai prus po mori de su stadu malu chi fiat.
De is indàginis e de is interrogatòrius essint a pillu in manera crara is incongruèntzias de is versionis de su babbu e de sa mamma. Sa còpia benit cuncocada e interrogada medas bias de is investigadoris, benint apretaus a nai sa beridadi in contu de sa fixa, issus spùndint a is domandas, si traixint, su curregin, circant de asselai is rispostas.
Est in sa sala de aspetu de sa scuadra Mòbili, su 24 de mesi de idas, chi benit scritu su capìtulu finalu de sa stòria de sa pitica Esperanza Lara. S’aposentu est prenu de microspias. Dragana e Slavko funt foras de s’ufìtziu, pispisant cichendi de non si fai cunprèndiri. Cuncordant is versionis. Dragana mama de 5 fixus, tenit 28 annus. Invecis de èssiri primada e trista po sa morti de sa fixa, est frita e in beni in sentiu. Candu est a tesu de is politziotus e de chini no dda podit bìri no ddi calat nimancu una làmbriga.
Candu su maridu, intercetau, ddi narat ca si depit fai biri prangendi, issa si pigat a sciafus si fait biri suferenti. Funt is 8,23 de mengianu candu is microspias postas in sa sala de aspetai de sa Cuestura aciapant sa cunversatzioni chi at at a donai a is investigadoris sa crai chi scàviat sa beridadi . Slavko est in pensamentu poita timit ca sa fixa de ses annui at a podi scoviai a is polizotus ca Esperanza non fiat a intru de su furgoni candu iat pigau fogu.
Tandu, in s’ora chi circat de agatai una solutzioni, nce ddi bessit de buca una frasi chi est sa prova chi incurpat a issu e sa e sa cumpàngia: narant ca at a essi sa fixa de ses annus etotu a ddus traìxidi e a fai cumprèndiri su chi ant fatu.
Pagus segundus a pustis, Slavko fait una cunfiantza, a boxi bàscia, in pensus murmuddada, comenti chi cussus fueddus no ddus iat ari pòtzius intèndri nimancu issu. S’acùrtziat a Dragana e ddi narat: “Non nargiais nudda de is pipius… dd’apu impicada”. Poi arrepitit “Dd’apu impicada, gasi non sufrit”. Una cunfessioni prena, chi non lassat peruna duda.
Su babbu e sa mamma benint arrestaus. In is interrogatòrius de cunvàlida e duranti su protzessu de primu gradu, Slavko e Dragana si dda passant de pala in cossu e arribbant a s’incurpai a pari. Su babbu, chi a comintzu s’iat pigau sa curpa, circat de negai, e sa mama frita e lùcida fintzas in àula sighit a fai sa parti de sa vìtima manigiada de su maridu, fendu finta de no isciri nudda. Ma a sa fini issa puru si pigat sa curpa.
Unu giogu de spigrus, de contus annapaus, de frasis non naradas, de cunfessiones e sminciduras, chi non permitint nemus de cumprèndiri ita est acontèssiu a beru. E ita, su babbu e sa mamma de Esperanza at tentu su coraxu de fai.
Est su 15 de cabudanni de su 2020 candu su Giùixi de is udièntzias preliminaris, cun ritu abbreviau, cundennat babbu e mamma a 20 annus de galera po ma morti voluntària e cuamentu de mortu. Casi cuìndixi mesis a pustis su 10 de mesi de idas de su 2021 ant a essi is giùixis de sa Corti de Assisi de apellu de Casteddu a cunfirmai sa sentèntzia.
Binti annus de reclusione oita culpèvolis de ari ochidu sa fixixedda insoru e poi cuadu su corpixeddu. Sa pitica Esperanza Lara no dd’ant mai agatada, babbu e mama no ant mai narau cun sintzeridade ita nd’ant fatu. In un’ocasioni Slavko iat nau de ai fatu spariri su corpixeddu de sa fixa ponendiddu in unu bidoni de de nci dda’ai ghetau a su Riu Mannu in Uda, ma is circas fatas fintzas cun is sommotzadoris no ant mai donau perunu èsitu.
Su corpus de sa criadura no dd’ant mai agatadu, sa beridadi, is motivatzionis de custa atzioni mala no ddas ant mai acraridas. Ma in beridadi, cali motivu iat aia pòtziu portai unu babbu e una mama a ociri sa fixa insoru?
Esperanza Lara fiat nàscia primidia, fortzis sceti custa est istada a is ogus de is genitoris, sa curpa sua. Non si podiat movi, teniat bisòngiu de dda sighiri in ogna cosa, depiat essi atèndia prus de is àterus, teniat bisòngiu chi calicunu dd’anninniarit po apaxari su prantu sù, calicunu de ddi frobiri is làmbrigas candu fiat dormia in su sedili de cussu furgoni Iveco Daily.
Ma is manus chi dda depiant imprsssai, is matessi manus chi dda depinat ai axudada a afrontai is dificultadis su mundu, dd’ant chitau sa vida, dd’ant ant impediu de pòdi connòsciri su mundu, de pòdiri bìviri.
Custa est sa stòria de Esperanza Lara, una pipia pantàsima, “de prus a mancu binti mesis”, morta de is genitoris “in unu logu chi no scieus a ingìriu de Casteddu in sa segunda metadi de su mesi de donniasantu de su 2018”.
Custa est sa stòria de Esperanza Lara chi tocàt at dda contai fintzas po dda fai bìviri a su mancu un’atra dì.
